اولویت بندی محرکها و عوامل موثر بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی و منابع طبیعی در استان مازندران

اراضی کشاورزی و منابع طبیعی سرمایه های ملی می باشند که برای ایجاد آنها سال های متمادی زمان، نیرو و سرمایه صرف شده است اما امروزه سطح وسیعی از عرصه های منابع طبیعی و کشاورزی دستخوش تغییر و تخریب شده اند. استان مازندران از جمله استان های کشور است که در چند سال اخیر با روند رو به رشد تغییر کاربری اراضی کشاورزی و منابع طبیعی روبرو گردیده است. بنابراین لازم است پژوهش هایی جهت شناسایی محرک های موثر بر تغییر کاربری در استان انجام و متناسب با آن راهکارهایی عملی ارائه شود. از این رو هدف از مطالعه حاضر اولویت بندی محرک ها و عوامل موثر بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی و منابع طبیعی در استان مازندران است. بر اساس هدف این مطالعه، ابتدا محرک ها و عوامل موثر در تغییر کاربری اراضی کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران با استفاده از روش دلفی و تکمیل ۳۶ پرسشنامه توسط خبرگان شناسایی شد. پس از شناسایی محرک ها و عوامل مذکور، با استفاده از روش تحلیل نسبت ارزیابی وزن دهی تدریجی (SWARA)، وزن آنها تعیین شد. جهت اولویت بندی آنها نیز از روش های مجموع ساده وزنی (SAW)، ارزیابی نسبت جمعی (ARAS) و تکنیک ترجیحات بر اساس مشابهت به راه حل ایده آل (TOPSIS) استفاده شد. نتایج تکنیک TOPSIS به عنوان بهترین مدل اولویت بندی بیانگر این است که محرک های قانونی-سیاستی، کالبدی طبیعی و مصنوعی، فنی، اجتماعی و اقتصادی به ترتیب مهم ترین محرک های تغییر کاربری اراضی کشاورزی و محرک های اقتصادی، قانونی-سیاستی، اجتماعی، کالبدی طبیعی و مصنوعی، فنی به ترتیب مهم ترین محرک های تغییر کاربری منابع طبیعی استان مازندران می باشند.

Keywords:

دلفی , تحلیل نسبت ارزیابی وزن دهی تدریجی , مجموع ساده وزنی , ارزیابی نسبت جمعی , تکنیک ترجیحات بر اساس مشابهت به راه حل ایده آل