تحلیل خوشه ای نابرابری اقتصادی ایران(مورد مطالعه: استان های ایران)

نابرابری اقتصادی یکی از چالش های اصلی توسعه منطقه ای در ایران است که تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله تمرکز و تنوع اقتصادی قرار دارد. این پژوهش با استفاده از داده های حساب های منطقه ای مرکز آمار ایران به قیمت های ثابت سال ۱۴۰۰، نابرابری اقتصادی در ۳۱ استان ایران را با بهره گیری از سه شاخص معکوس هرفیندال-هیرشمن (تنوع اقتصادی)، ضریب تایل (نابرابری) و ضریب تغییرات (پراکندگی نسبی) بررسی کرده است. تحلیل خوشه ای به روش K-Means، استان ها را به سه خوشه تقسیم کرد: خوشه اول با تنوع پایین، نابرابری پایین و پراکندگی بالا؛ خوشه دوم با تنوع بالا، نابرابری بالا و پراکندگی پایین؛ و خوشه سوم با تنوع و نابرابری متوسط. نتایج نشان داد که تنوع اقتصادی به تنهایی نابرابری را کاهش نمی دهد و نیازمند توازن در سهم بخش های اقتصادی است. رابطه منفی قوی بین تنوع اقتصادی و ضریب تغییرات (r = -۰.۷۹۴) و رابطه مثبت بین تنوع و ضریب تایل (r = ۰.۷۶۶) حاکی از پیچیدگی ارتباط بین این عوامل است. این یافته ها بر ضرورت سیاست گذاری برای تنوع بخشی متوازن و کاهش نابرابری منطقه ای تاکید دارند.

Keywords:

نابرابری اقتصادی , تنوع اقتصادی , تحلیل خوشه ای , توسعه منطقه ای