اقدام پژوهی: چگونه توانستم کمرویی و عدم اعتماد به نفس دانش آموز را کاهش دهم

کمرویی و فقدان اعتماد به نفس از جمله موانع جدی در مسیر اجتماعی شدن و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دوره ابتدایی به شمار می رود. این پژوهش از نوع اقدام پژوهی بوده و با هدف کاهش کمرویی، رفع انزواطلبی و تقویت اعتماد به نفس یکی از دانش آموزان پایه سوم ابتدایی آموزشگاه شهید مفتح شهرستان ماهشهر انجام شده است. در اوایل سال تحصیلی، از طریق مشاهدات بالینی مستمر در محیط مدرسه، متوجه رفتارهای اجتنابی، گوشه گیری شدید، لکنت زبان در هنگام پاسخگویی به سوالات، عدم برقراری ارتباط چشمی و انزوای اجتماعی دانش آموز مورد نظر (که در این پژوهش به اختصار «س» نامیده می شود) شدیم. به منظور ریشه یابی دقیق این مشکل، داده های مورد نیاز از طریق روش های چندگانه شامل مشاهده مستقیم، مصاحبه ساختاریافته با مادر دانش آموز، بررسی پرونده تحصیلی، اجرای آزمون های غیررسمی ترسیم خانواده و تکنیک های جامعه سنجی (سوسیومتری) گردآوری گردید. تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که ریشه های اصلی این رفتار در سبک های فرزندپروری حمایت گرانه افراطی، مقایسه های نابجا در محیط خانواده، کمال گرایی منفی و فقدان مهارت های ابراز وجود نهفته است. بر این اساس و با تکیه بر مبانی نظری روان شناسی رشد و یادگیری اجتماعی، بسته مداخله ای جامعی متشکل از روش های حساسیت زدایی منظم، هنردرمانی، قصه درمانی، ایفای نقش، مسئولیت دهی تدریجی و آموزش خانواده تدوین و طی سه ماه به اجرا درآمد. ارزیابی های ثانویه و مقایسه شواهد پیش و پس از مداخله نشان دهنده اثربخشی بالای راهکارهای اتخاذ شده بود؛ به طوری که میزان مشارکت کلاسی دانش آموز افزایش یافته، شبکه های دوستی وی در کلاس گسترش پیدا کرد و علائم اضطراب اجتماعی در او به حداقل رسید. این تجربه نشان داد که با ایجاد یک محیط امن عاطفی و استفاده از روش های ترمیمی تدریجی، می توان موانع روانی یادگیری را به طور موثری برطرف نمود.

Keywords:

کلمات کلیدی: کمرویی , اعتماد به نفس , انزوای اجتماعی , اقدام پژوهی , دانش آموز ابتدایی , مهارت های ارتباطی , ماهشهر.