تحلیل تطبیقی جلوه های ادبیات پایداری در شعر معاصر ایران و فلسطین (مطالعه موردی: اشعار قیصر امین پور و محمود درویش)

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی جلوه های ادبیات پایداری در شعر معاصر ایران و فلسطین با مطالعه موردی اشعار قیصر امین پور (شاعر ایرانی) و محمود درویش (شاعر فلسطینی) انجام شده است. ادبیات پایداری به عنوان یکی از مهم ترین شاخه های ادبیات متعهد، در کشورهای درگیر با جنگ، اشغال و ظلم، رشد و شکوفایی چشمگیری یافته است. ایران و فلسطین دو نمونه بارز از کشورهایی هستند که ادبیات پایداری در آنها به دلیل تجربه جنگ تحمیلی و اشغال سرزمین، از جایگاه ویژه ای برخوردار است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تطبیقی بود. جامعه پژوهش شامل مجموعه اشعار قیصر امین پور (کتاب های "تنفس صبح"، "آینه های ناگهان" و "گلها همه آفتابگردانند") و محمود درویش (کتاب های "عاشق از فلسطین"، "آخر شب" و "دیوان محمود درویش") بود که با روش نمونه گیری هدفمند، اشعاری با مضامین پایداری انتخاب و تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که جلوه های ادبیات پایداری در شعر هر دو شاعر در پنج مقوله اصلی قابل طبقه بندی است: ۱) وطن دوستی و عشق به سرزمین، ۲) مقاومت و پایداری در برابر دشمن، ۳) ایثار و شهادت طلبی، ۴) امید به آینده و پیروزی نهایی، ۵) یادآوری خاطرات و رنج های جنگ. همچنین، نتایج نشان داد که هر دو شاعر با بهره گیری از نمادها و تصاویر شاعرانه (مانند نمادهای طبیعت، مفاهیم دینی و اسطوره های ملی) توانسته اند مفاهیم عمیق پایداری را به مخاطب منتقل کنند. تفاوت هایی نیز در سبک و بیان این دو شاعر مشاهده شد؛ شعر امین پور بیشتر فلسفی و تاملی است، در حالی که شعر درویش حماسی تر و پرخشم تر است. همچنین، در شعر درویش، غم غربت و آوارگی نمود بیشتری دارد. بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که ادبیات پایداری ایران و فلسطین با وجود تفاوت های زبانی و فرهنگی، دارای مضامین مشترک و والایی هستند که ریشه در تجربه مشترک رنج، مقاومت و امید دارد و این اشعار می توانند پلی ارتباطی میان فرهنگ های مقاومت در سطح جهانی باشند.

Keywords:

ادبیات پایداری , شعر معاصر ایران , شعر معاصر فلسطین , قیصر امین پور , محمود درویش , تحلیل تطبیقی.