تحلیل نقش تجربه های منفی اولیه در شکل گیری نگرش منفی نسبت به ریاضی در دانش آموزان متوسطه اول

نگرش منفی نسبت به درس ریاضیات، که اغلب با اضطراب، اجتناب و کاهش انگیزه همراه است، یک مانع جدی در مسیر توسعه علمی و شناختی دانش آموزان دوره متوسطه اول (سنین ۱۲ تا ۱۵ سال) محسوب می شود (کمالی، ۱۴۰۰). این پژوهش کیفی با هدف تحلیل پدیدارشناسانه و شناسایی مکانیسم های تاثیرگذار تجربه های منفی زودهنگام بر تثبیت این نگرش در دانش آموزان متوسطه اول صورت پذیرفت. جامعه آماری پژوهش شامل ۳۰ دانش آموز داوطلب از سه مدرسه شهر تهران بود که بر اساس مقیاس اضطراب ریاضی ، دارای سطوح متوسط تا شدید اضطراب بودند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای تفسیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های کلیدی پژوهش، حاکی از آن بود که تجربه های منفی اولیه صرفا به «نداشتن مهارت کافی» محدود نمی شود، بلکه در بیش از ۶۰ درصد موارد، مستقیما به کیفیت تعاملات اولیه با مفاهیم و معلمان مربوط است. سه عامل اصلی شناسایی شد: ۱) تجربه شکست های پی درپی در مراحل آغازین یادگیری (اغلب قبل از پایه پنجم)، که منجر به شکل گیری «سندرم عدم کفایت ریاضی» شد (رضوی، ۱۳۹۹). ۲) فشار عملکردی ناشی از ارزیابی های مبتنی بر حافظه و سرعت عمل که اضطراب آزمون را تقویت کرده و توانایی حل مسئله را تضعیف می کند. ۳) سبک تدریس متمرکز بر معلم و فقدان تنوع روش ها، که موجب انتزاعی و دور از ذهن ماندن مفاهیم پایه گردیده است. این عوامل به صورت یک چرخه معیوب بازخورد منفی عمل کرده و منجر به تثبیت نگرش اجتنابی شده است. نتیجه گیری این پژوهش بر لزوم مداخله زودهنگام و پیشگیرانه تاکید دارد. این مداخله باید فراتر از صرفا تقویت مهارت های فنی باشد و بر بهبود زمینه عاطفی و کاهش ترس از اشتباه کردن در کلاس ریاضی تمرکز کند (باقری و همکاران، ۱۴۰۱). یافته ها پیشنهاد می کنند که بازطراحی واحدهای آموزشی اولیه با رویکردی بازی محور و تاکید بر درک مفهومی به جای حفظ فرمول ها، می تواند شالوده نگرش مثبت پایدار را در دانش آموزان متوسطه اول بنا نهد.