سواد رسانه ای و شکل گیری هویت فرهنگی در نوجوانان

دوره نوجوانی به مثابه مرحله ای حیاتی و سرنوشت ساز در فرآیند هویت یابی اجتماعی و فرهنگی افراد تعریف می شود؛ فرآیندی که امروزه به شدت تحت تاثیر پدیدار شدن فضای مجازی و گسترش ارتباطات دیجیتال قرار گرفته است. این پژوهش با رویکردی بین رشته ای و با هدف واکاوی نقش دوگانه سواد رسانه ای در مواجهه نوجوانان با محتوای جهانی و تلاش برای حفظ و ترویج ارزش های بومی در این محیط نوظهور شکل گرفته است. افزایش دسترسی بی پایان به منابع اطلاعاتی و فرهنگی فرامرزی، چالش های متعددی را در زمینه شکل گیری یک هویت فرهنگی منسجم و اصیل ایجاد کرده است. مصرف منفعلانه و غیرنقادانه محتوای دیجیتال، به ویژه در میان قشر نوجوان، زمینه را برای انفعال فرهنگی و پذیرش ناخودآگاه هنجارها و ارزش هایی فراهم می آورد که ممکن است هم راستا با میراث فرهنگی جامعه نباشد. در این راستا، سواد رسانه ای نه تنها به عنوان یک مهارت صرف در تحلیل محتوا، بلکه به مثابه یک استراتژی دفاعی فعال در برابر فرسایش هویت فرهنگی مورد توجه قرار می گیرد. این تحقیق بر اهمیت توانمندسازی نوجوانان برای تبدیل شدن از مصرف کنندگان منفعل به تولیدکنندگان فعال و ناقدان آگاه محتوای دیجیتال تاکید دارد. شناسایی چالش های خاص موجود در بسترهای رسانه ای و طراحی راهکارهای سیاستی و آموزشی موثر برای تعمیق ارزش های بومی در بافتار فضای مجازی، از اهداف اصلی این مطالعه است. نتایج مورد انتظار پژوهش، بر ضرورت تدوین برنامه های درسی و آموزشی متمرکز بر پرورش تفکر انتقادی رسانه ای، تقویت حس تعلق فرهنگی و ایجاد بسترهای تعاملی برای بازتولید ارزش های محلی در فضای آنلاین، تاکید خواهد نمود.