پایش خشکسالی در حوضه دریاچه ارومیه با استفاده از شاخص های RDI و eRDI

خشکسالی یک مخاطره طبیعی است که سالانه خسارات قابل توجهی را در جوامع مختلف به همراه دارد. بررسی پدیده خشکسالی باهدف برنامه ریزی و مدیریت چگونگی مواجهه با آن امری بسیار ضروری است. در پژوهش حاضر، شاخص شناسایی خشکسالی (RDI) و نسخه بهبودیافته آن یعنی شاخص شناسایی موثر خشکسالی (eRDI) برای یک دوره آماری ۳۵ساله (۲۰۲۰-۱۹۸۶) جهت پایش وضعیت خشکسالی با استفاده از ۸ ایستگاه سینوپتیک حوضه دریاچه ارومیه موردبررسی و تحلیل قرار گرفت. برای محاسبه شاخص RDI از داده های بارش و تبخیر تعرق ماهانه با روش فائو پنمن مانتیث ۵۶ استفاده شد. شاخص RDI و eRDI به تفکیک ایستگاه در مقیاس زمانی سالانه محاسبه گردید. نتایج این پژوهش حاکی از آن بود که گرچه شاخص eRDI تا حدودی نسبت به شاخص RDI از دقت بیشتری برخوردار بود. اما بین شاخص های موردبررسی در پایش وضعیت خشکسالی اختلاف چشمگیری وجود ندارد. همچنین بر اساس نتایج بررسی پراکنش مکانی و زمانی خشکسالی، به ترتیب بیشترین مقادیر خشکسالی بسیار شدید مربوط به مناطق واقع در شمال و شرق حوضه دریاچه ارومیه و متعلق به سال های اخیر هستند. به طورکلی نتایج بیانگر آن بود که اگرچه شاخص eRDI به علت استفاده از بارش موثر در شناسایی خشکسالی می تواند در تعیین و پایش خشکسالی کشاورزی بسیار کارآمد باشد، اما در پژوهش حاضر اختلاف قابل توجهی در آنالیز خشکسالی کشاورزی بین دو شاخص دیده نشد و به همین دلیل می توان از شاخص RDI در پایش و تحلیل خشکسالی در حوضه دریاچه ارومیه و سایر مناطق با ویژگی های اقلیمی مشابه با حوضه دریاچه ارومیه استفاده نمود.

Keywords:

خشکسالی , تبخیر تعرق , RDI , eRDI , حوضه دریاچه ارومیه.