نقش میانجی افسردگی در رابطه بین احساس شکست تحصیلی و افکار خودکشی در دانشجویان

افکار خودکشی یکی از جدی ترین چالش های سلامت روان در جمعیت دانشجویی است و شناسایی سازوکارهای روان شناختی موثر در شکل گیری آن از اهمیت بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش میانجی افسردگی در رابطه بین احساس شکست تحصیلی و افکار خودکشی در دانشجویان انجام شد. این پژوهش توصیفی-همبستگی و با رویکرد مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان موسسه آموزش عالی سناباد (واحد گلبهار) در نیم سال اول تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود. از میان ۳۰۰ دانشجوی شرکت کننده، ۲۹۵ نفر پس از حذف داده های ناقص وارد تحلیل شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس احساس شکست گیلبرت و آلن (۱۹۹۸)، پرسشنامه افسردگی (سلامت بیمار) کروئنکه و همکاران (۲۰۰۲) و مقیاس افکار افکار خودکشی بک(۱۹۷۶) بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل مسیر و روش بوت استرپ تحلیل شدند. نتایج نشان داد احساس شکست تحصیلی با افسردگی (۰.۶۱ = r) و افکار خودکشی (۰.۵۳ = r) همبستگی مثبت و معنادار دارد. مدل تحلیل مسیر از برازش مطلوبی برخوردار بود (۰.۰۴۶ = RMSEA، ۰.۹۹ = CFI). اثر مستقیم احساس شکست تحصیلی بر افکار خودکشی (۰.۲۳ = β) و اثر غیرمستقیم آن از طریق افسردگی (۰.۳۲ = β) هر دو در سطح ۰.۰۱ > P معنادار بودند. نسبت میانجی گری افسردگی ۵۸.۲ درصد برآورد شد و مدل نهایی ۵۱ درصد از واریانس افکار خودکشی را تبیین کرد. افسردگی نقش میانجی گری جزئی اما معناداری در رابطه بین احساس شکست تحصیلی و افکار خودکشی دانشجویان ایفا می کند. این یافته بر ضرورت غربالگری منظم دانشجویان در معرض خطر و طراحی مداخلات روان شناختی با هدف کاهش نشانه های افسردگی و بازسازی شناختی احساس شکست تحصیلی تاکید دارد.

Keywords:

افسردگی , شکست تحصیلی , افکار خودکشی , دانشجویان