مروری بر مبانی نظری و کاربردهای یادگیری اجتماعی– هیجانی

یادگیری اجتماعی–هیجانی (Social–Emotional Learning, SEL) به عنوان یک رویکرد جامع آموزشی و تربیتی، توسعه مهارت های هیجانی، اجتماعی و رفتاری افراد را هدف قرار می دهد و نقش مهمی در سلامت روان و موفقیت تحصیلی دارد. پژوهش حاضر با روش مروری نظام مند، به بررسی مبانی نظری، کاربردها و پیشینه پژوهش های داخلی و بین المللی SEL منتشر شده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ پرداخته است. تحلیل منابع نشان می دهد که چارچوب های نظری اصلی SEL، شامل نظریه یادگیری اجتماعی بندورا، نظریه هوش هیجانی گولمن و چارچوب پنج گانه CASEL، مسیر علمی و عملی برای توسعه مهارت های هیجانی و اجتماعی فراهم می کنند. یافته های مرور شده نشان می دهند که اجرای برنامه های SEL در مدارس و محیط های بالینی منجر به افزایش خودآگاهی، خودمدیریتی، همدلی، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری مسئولانه می شود و به بهبود عملکرد تحصیلی و کاهش رفتارهای پرخطر کمک می کند. پژوهش های داخلی نیز تاکید دارند که برنامه های SEL با توجه به شرایط فرهنگی و اجتماعی کشور، می توانند تاثیرات مثبت مشابهی بر مهارت های دانش آموزان داشته باشند. با این حال، فقدان برنامه های ساختاریافته، ابزارهای سنجش بومی و اجرای طولی، از چالش های موجود در ایران و بسیاری از کشورها است. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود که برنامه های SEL با استفاده از چارچوب های نظری معتبر، ابزارهای ارزیابی بومی، آموزش معلمان و والدین، و بهره گیری از فناوری آموزشی طراحی و اجرا شوند. این پژوهش، مروری جامع بر مبانی نظری و کاربردهای SEL ارائه می دهد و راهنمایی علمی برای توسعه برنامه های آموزشی و بالینی موثر فراهم می کند.

Keywords:

یادگیری اجتماعی–هیجانی , مهارت های هیجانی , چارچوب CASEL , خودمدیریتی , بهزیستی روانی