به کار گیری هوش مصنوعی مولد در پدیدآوردن پاسخ های فقهی پویا بر پایه اصول اجتهاد جواهری بررسی امکان فنی، فرصت ها و مرزهای شرعی

بیان مسئله در روزگار کنونی، نسل جوان با شمار بسیار زیادی از پرسش های فقهی روزمره و نوپدید روبه رو شده است که پاسخ گویی به شیوه سنتی به آن ها زمان بر و گاه ناشدنی است. هوش مصنوعی مولد با توانایی پدیدآوردن متن استدلالی پویا، این امکان را فراهم آورده که پاسخ هایی بر پایه منابع اصیل شیعه و با رعایت ساختار استدلالی اجتهاد جواهری ارائه شود. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا به کارگیری هوش مصنوعی مولد برای پدیدآوردن پاسخ های فقهی استدلالی از نگاه شرعی روا است و مرزها و شرایط آن چیست؟ روش پژوهش این پژوهش از نوع بنیادی-کاربردی و با رویکرد تحلیل محتوایی، استدلالی و مقایسه ای انجام شده است. دلیل های شرعی با گردآوری کامل و بررسی انتقادی ارزیابی گردید. در بخش فنی، یک مدل آزمایشی فارسی بر پایه Llama-۳-۸B و با بهره گیری از تکنیک بازیابی اطلاعات افزوده بر روی ۲۸ منبع اصیل فقهی و اصولی آموزش داده شد. یافته ها و نتیجه گیری هوش مصنوعی مولد، به شرط نظارت پیوسته انسانی، پرهیز از ادعای صدور فتوای قطعی و یادآوری جنبه احتمالی پاسخ، از دیدگاه دلیل های کتاب، سنت و خرد ممنوع نیست؛ بلکه در چارچوب قاعده آسان گیری و برطرف ساختن دشواری، کاری پسندیده نیز به شمار می رود. مهم ترین چالش، خطر خطای مدل و لزوم تعیین دقیق مرزهای شرعی آن است.