طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدرسه تاب آور در مواجهه با بحران های آموزشی (مطالعه موردی همه گیری کرونا و چالش های پساکرونا)

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدرسه تاب آور در مواجهه با بحران های آموزشی با تاکید بر تجارب همه گیری کووید-۱۹ و چالش های پساکرونا انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی بود که در فاز کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون، اسناد بین المللی مرتبط با تاب آوری نظام آموزشی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۸ نفر از متخصصان مدیریت آموزشی، برنامه ریزی درسی و سلامت روان و در فاز کمی با اجرای پرسشنامه محقق ساخته بر روی نمونه ای به حجم ۳۴۵ نفر از مدیران، معلمان و مشاوران مدارس متوسطه استان تهران و البرز صورت پذیرفت. مدل تحلیلی پژوهش مبتنی بر چارچوب پنج بعدی تاب آوری نظام آموزشی (شامل تقویت، پیش بینی، برنامه ریزی، پاسخ و بازیابی، پیشگیری و کاهش) و نظریه تاب آوری تطبیقی طراحی گردید. یافته های کیفی منجر به شناسایی شش مولفه اصلی الگوی مدرسه تاب آور شامل رهبری تطبیقی و بحران آگاه، فرهنگ یادگیری انعطاف پذیر و مشارکتی، زیرساخت های دیجیتال و فناورانه، شبکه حمایت روانی-اجتماعی، مشارکت خانواده و جامعه و نظام پایش و بازخورد شد. نتایج کمی نشان داد که الگوی طراحی شده از اعتبار محتوایی و سازه مطلوبی برخوردار است و مولفه های رهبری تطبیقی و شبکه حمایت روانی-اجتماعی بیشترین تاثیر را بر تاب آوری مدرسه در بحران دارند. تحلیل خوشه ای مدارس مورد مطالعه، سه الگوی تاب آوری پایین، متوسط و بالا را شناسایی کرد که به ترتیب ۲۵، ۴۸ و ۲۷ درصد از مدارس را شامل می شوند. این پژوهش نتیجه می گیرد که مدارس تاب آور نه تنها در برابر بحران ها مقاومت می کنند، بلکه از این تجارب برای تحول و بهبود ساختارهای خود استفاده می کنند و سرمایه گذاری هدفمند بر مولفه های شناسایی شده می تواند ظرفیت مدارس را برای مواجهه با بحران های آینده به طور معناداری افزایش دهد.

Keywords:

تاب آوری مدرسه , بحران های آموزشی , همه گیری کرونا , رهبری تطبیقی , نظام آموزشی تاب آور , پایداری آموزش