هویت دینی فراملی در منظومه قرآنی: الگویی برای سیاست گذاری فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران

این پژوهش با هدف تبیین مفهوم «هویت دینی فراملی» در منظومه قرآنی و استخراج دلالت های آن برای سیاست گذاری فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران سامان یافته است. پرسش اصلی تحقیق این است که: قرآن کریم چه مولفه هایی برای هویت دینی فراملی ارائه می کند و این مولفه ها چه پیامدی برای سیاست گذاری فرهنگی دارند؟ روش پژوهش، تحلیل کیفی - تفسیری آیات منتخب (حجرات: ۱۳؛ انبیاء: ۹۲؛ روم: ۲۲؛ آل عمران: ۹۵ و ۱۰۳) با بهره گیری از آرای مفسران است. یافته های پژوهش نشان می دهد که قرآن کریم الگویی فراملی از هویت بر پایه وحدت مبدا و غایت انسان، جهان شمولی رسالت الهی، پذیرش تنوع به مثابه آیت الهی، محوریت تقوا به عنوان معیار کرامت، و اعتصام به حبل الله برای تحقق امت واحده ترسیم می کند. این الگو در عین پذیرش هویت های متکثر قومی، ملی و زبانی، هویت دینی مبتنی بر تقوا را معیار برتر می داند. نتیجه آن است که این الگو ظرفیت تبدیل شدن به مبنای سیاست گذاری فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران را دارد؛ به گونه ای که اصولی چون ترویج اخوت اسلامی و کرامت انسانی فراتر از مرزها، مدیریت تنوع فرهنگی و زبانی، نفی تبعیض و تفاخر ناروا و تقویت انسجام امت اسلامی می تواند در عرصه های تعلیم و تربیت، رسانه ها، دیپلماسی فرهنگی و هنر تحقق یابد و زمینه ساز همبستگی اسلامی و جامعه نمونه قرآنی شود.

Keywords:

الگوی قرآنی , هویت دینی فراملی , سیاستگذاری فرهنگی , امت واحده , تعارف , تقوا , حبل الله