ظرفیت های جغرافیایی، اقتصادی، تجاری، کشاورزی، صنعتی و فناوری در توسعه و امنیت پایدار منطقه جنوب شرق کشور

پژوهش حاضر باهدف شناسایی و تحلیل ظرفیت های چندبعدی منطقه جنوب شرق ایران در تحقق توسعه پایدار و امنیت منطقه ای انجام شده است. استان سیستان و بلوچستان به عنوان هسته مرکزی این منطقه، با مساحت ۱۸۱,۷۸۵ کیلومترمربع و جمعیت ۳.۱۵ میلیون نفر، دارای موقعیت ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی منحصربه فرد است که شامل ۱۲۹۰ کیلومتر مرز مشترک با پاکستان و افغانستان، ۵۴۱ کیلومتر ساحل دریای عمان و تنها دسترسی مستقیم ایران به اقیانوس هند می باشد. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر داده های ثانویه شامل اسناد رسمی سال ۱۴۰۱، مطالعات علمی و گزارش های معتبر است. یافته های پژوهش نشان می دهد این منطقه از ذخایر معدنی غنی برخوردار است که شامل بیش از یک میلیارد تن مس، ۵۰ تن طلا، ۵۰ میلیون تن تیتانیوم و ۱۰ میلیون تن منیزیم می شود. بندر استراتژیک چابهار با ظرفیت ۸.۵ میلیون تن و قرارگیری در مسیر کریدور بین المللی شمال - جنوب، پتانسیل تبدیل منطقه به قطب تجاری و ترانزیتی منطقه را فراهم کرده است. در بعد فناوری، راه اندازی اولین پارک علم وفناوری سلامت جنوب شرق کشور با ۸۰ واحد فناور و ۴ شرکت دانش بنیان و همچنین مجتمع فولاد مکران با سرمایه گذاری ۲.۴ میلیارد دلار و راه اندازی ۴ کارخانه طلا و مس از ظرفیت های صنعتی منطقه هستند. کشاورزی این منطقه باقابلیت تولید میوه های گرمسیری و مزیت نسبی در تولید انبه و همچنین پتانسیل بالای شیلات از تنوع قابل توجهی برخوردار است. بااین حال، محقق شدن این ظرفیت ها مستلزم توسعه زیرساخت ها، تقویت امنیت پایدار، بهره گیری از فناوری های نوین و سرمایه گذاری هدفمند است. نتایج تحقیق نشان می دهد که با اجرای سیاست های توسعه ای منسجم و فراملی، منطقه جنوب شرق می تواند به جایگزین بالقوه درآمدهای نفتی و محور اصلی امنیت و توسعه اقتصادی کشور تبدیل شود.

Keywords:

سیستان و بلوچستان , ظرفیت های اقتصادی , بندر چابهار , کریدور شمال - جنوب , امنیت پایدار