واکاوی تهدیدها و فرصت های ژئوپلیتیکی جنوب شرق ایران در مسیر امنیت پایدار

منطقه جنوب شرق ایران به دلیل موقعیت خاص ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی، همواره در کانون تحولات امنیتی، اقتصادی و سیاسی در سطح ملی و منطقه ای قرار داشته است. همجواری با کشورهای دارای بی ثباتی سیاسی و امنیتی، فعالیت شبکه های سازمان یافته قاچاق، افراط گرایی، شرایط نامتوازن توسعه ای، پراکندگی سکونت گاهی و ضعف نسبی زیرساخت های اقتصادی، از جمله مهم ترین تهدیدهای ژئوپلیتیکی این منطقه به شمار می روند. در مقابل، برخورداری از ظرفیت های راهبردی نظیر دسترسی مستقیم به آب های آزاد، موقعیت ممتاز در کریدورهای ترانزیتی بین المللی، وجود بندر راهبردی چابهار، بهره مندی از منابع طبیعی، ظرفیت های مرزی در تجارت منطقه ای و همجواری با بازارهای پرتقاضای آسیای جنوبی، فرصت های کم نظیری را برای پیشرفت همه جانبه و تقویت امنیت پایدار فراهم ساخته است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از روش مطالعه کتابخانه ای و اسنادی، به واکاوی نظام مند تهدیدها و فرصت های ژئوپلیتیکی جنوب شرق ایران در مسیر تحقق امنیت پایدار می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که امنیت پایدار در این منطقه صرفا با اتکا به اقدامات سخت افزاری و امنیتی محقق نمی شود، بلکه مستلزم اتخاذ راهبردی جامع مبتنی بر توسعه متوازن اقتصادی، ارتقای زیرساخت های ارتباطی و لجستیکی، تقویت سرمایه اجتماعی، توسعه دیپلماسی مرزی و بهره برداری هوشمندانه از مزیت های ژئوپلیتیکی است. تحقق چنین رویکردی می تواند ضمن کاهش آسیب پذیری های امنیتی، زمینه ساز ثبات پایدار و ارتقای جایگاه راهبردی جنوب شرق ایران در معادلات منطقه ای شود.

Keywords:

ژئوپلیتیک , ژئواستراتژیک , امنیت پایدار , جنوب شرق ایران , توسعه منطقه ای