جایگاه هوش مصنوعی در سیاست جنایی افتراقی؛ از پیشگیری تا اصلاح مجرمین

تحول فناوری های نوین و گسترش روزافزون کاربرد هوش مصنوعی در عرصه های گوناگون سیاست جنایی معاصر را با تحولی بنیادین روبه رو ساخته است. نظام عدالت کیفری با بهره گیری از سامانه های هوشمند تحلیل داده، پیش بینی جرم و ارزیابی خطر تکرار بزه به سمت کارآمدی و تصمیم گیری دقیق تر حرکت کرده است. هدف این مقاله بررسی جایگاه و نقش هوش مصنوعی در سیاست جنایی افتراقی و تبیین ظرفیت های آن در سه سطح پیشگیری، کشف جرم و اصلاح مجرمین است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع اسنادی و مطالعات تطبیقی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی اگر در چارچوب اصول بنیادین سیاست جنایی مانند کرامت انسانی، شفافیت، برابری و نظارت انسانی به کار گرفته شود می تواند به تحقق عدالت کیفری افتراقی و پیش نگرانه منجر شود. در مقابل فقدان تنظیم گری حقوقی و نظارت نهادی ممکن است آن را به ابزاری برای تبعیض الگوریتمی و نقض آزادی های فردی تبدیل نماید. بر این اساس تحقق عدالت کیفری در عصر هوش مصنوعی مستلزم توازن میان کارآمدی فناورانه و انسان محوری حقوقی است.

Keywords:

هوش مصنوعی , سیاست جنایی , عدالت کیفری افتراق , کیفری پیشگیری از جرم , اصلاح مجرمین