امنیت زنان، امنیت شهر: نگاهی نو به طراحی و مدیریت فضاهای شهری

امنیت زنان در فضاهای شهری یکی از مولفه های بنیادین کیفیت زندگی شهری به شمار می رود و کاهش آن می تواند مشارکت اجتماعی، حضورپذیری و تعاملات روزمره آنان را با محدودیت های جدی مواجه سازد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش طراحی و مدیریت فضاهای شهری در ارتقای امنیت زنان و با تاکید بر نقش میانجی کیفیت محیط شهری انجام شده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی–تحلیلی انجام گرفته و کوشش شده است تا ابعاد عینی و ذهنی امنیت زنان به صورت هم زمان مورد بررسی قرار گیرد. مبانی نظری و پیشینه پژوهش با بهره گیری از منابع معتبر داخلی و خارجی، شامل کتب، مقالات علمی، طرح های پژوهشی و اسناد بالادستی مرتبط با امنیت شهری و طراحی فضا گردآوری شده است. چارچوب مفهومی پژوهش بر اساس ادبیات موضوع طراحی گردید که در آن طراحی و مدیریت فضاهای شهری به عنوان متغیر مستقل، کیفیت محیط شهری به عنوان متغیر میانجی و امنیت زنان در سه بعد امنیت ادراکی، امنیت عینی و امنیت رفتاری به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شد. یافته های حاصل از تحلیل پیشینه نشان می دهد عواملی نظیر نظارت پذیری، روشنایی، تنوع کاربری، حذف فضاهای بی دفاع، کیفیت مبلمان شهری و مدیریت محیط نقشی اساسی در ایجاد یا کاهش احساس امنیت زنان دارند. همچنین روشن شد که ارتقای کیفیت محیط شهری از طریق بهبود دیدپذیری، کاهش آشفتگی محیطی، تقویت تعلق مکانی و افزایش سرمایه اجتماعی، تاثیر طراحی شهری بر امنیت زنان را تقویت می کند. در مجموع، پژوهش حاضر با ارائه یک مدل یکپارچه نشان می دهد که طراحی و مدیریت صحیح فضاهای شهری از مسیر بهبود کیفیت محیط، می تواند امنیت چندبعدی زنان را ارتقا داده و مبنایی برای سیاست گذاری شهری زن دوست فراهم آورد.

Keywords:

امنیت زنان , فضاهای شهری , کیفیت محیط شهری , طراحی شهری