سنجش و ارزیابی تاب آوری کالبدی شهر مشهد با تاکید بر امنیت و پایداری زیرساخت های حیاتی

شهرهای بزرگ در دهه های اخیر با رشد سریع جمعیت، توسعه نامتوازن کالبدی و تمرکز زیرساخت های حیاتی در نقاط محدود شهری مواجه شده اند که موجب افزایش آسیب پذیری آن ها در برابر بلایا و بحران ها می شود. در این میان، کلان شهرهایی مانند مشهد به دلیل تراکم جمعیت، گستردگی بافت شهری و اهمیت اقتصادی، مذهبی و گردشگری، نیازمند ارزیابی جامع تاب آوری کالبدی و امنیت زیرساخت های حیاتی هستند. هدف این پژوهش، سنجش و ارزیابی تاب آوری کالبدی شهر مشهد با تاکید بر امنیت و پایداری زیرساخت های حیاتی است. با توجه به نقش کلیدی زیرساخت ها در مدیریت بحران و تداوم خدمات شهری، شناسایی میزان آسیب پذیری کالبدی و تعیین اولویت های ایمن سازی از ضرورت های اساسی است. این مطالعه کاربردی و با رویکرد کمی– کیفی انجام شد؛ داده ها به صورت کتابخانه ای و میدانی گردآوری و شاخص های مرتبط با ابعاد کالبدی، شبکه های زیرساختی، خدمات اضطراری و کاربری های حساس استخراج و ارزیابی گردید. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS و مدل SWOT انجام شد تا نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای تاب آوری کالبدی شناسایی شوند. یافته ها نشان داد برخی مناطق شهر مشهد از نظر تراکم، فرسودگی کالبدی، کمبود دسترسی اضطراری و آسیب پذیری زیرساخت ها در وضعیت نسبتا نامطلوب قرار دارند؛ در مقابل، شبکه های حمل ونقل گسترده، مراکز خدمات اضطراری و برنامه های مدیریت بحران ظرفیت مناسبی برای ارتقای تاب آوری ایجاد کرده اند. بر اساس تحلیل ها، مجموعه ای از استراتژی های تدافعی، بازسازی کننده و توسعه گرا برای تقویت امنیت زیرساخت های حیاتی و کاهش ریسک های کالبدی ارائه شد.

Keywords:

تاب آوری , تاب آوری کالبدی , زیرساخت های حیاتی , مشهد