نقش توسعه ی مبتنی برحمل و نقل عمومی در ارتقای پایداری سیستم حمل و نقل شهری (نمونه موردی: خیابان دانش شهرستان شاهرود)

توسعه مبتنی بر حمل ونقل عمومی، رویکردی راهبردی در برنامه ریزی شهری است که با تمرکز بر سازماندهی کاربری های شهری پیرامون شبکه های حمل ونقل عمومی، به ارتقای کیفیت زندگی، کاهش وابستگی به خودرو شخصی و تقویت پایداری محیطی و اجتماعی منجر می شود. تقویت دسترسی پذیری، کاهش آلودگی، و افزایش فعالیت های شهری پیاده محور از دستاوردهای این رویکرد در ساختار شهرهای معاصر است. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش توسعه مبتنی بر حمل ونقل عمومی در ارتقای پایداری سیستم حمل ونقل شهری در خیابان دانش شهرستان شاهرود انجام گرفته است. روش تحقیق به صورت ترکیبی و شامل تحلیل کیفی و کمی بوده است؛ در بخش کیفی از تحلیل محتوای متون تخصصی و ارزیابی شاخص های پایداری در محیط مورد مطالعه، و از روش های ارزیابی تحلیلی و تکنیک SWOT بهره گرفته شده است. همچنین پرسشنامه از ۱۰۳ نفر از اهالی جمع آوری شد و داده های موردنیاز از طریق مشاهدات میدانی و بررسی نتایج پرسشنامه گردآوری شده اند. در مرحله نخست، وضعیت موجود با تاکید بر ظرفیت شبکه حمل ونقل، الگوهای جابه جایی و کیفیت فضاهای شهری ارزیابی شد. سپس بر پایه تحلیل های انجام شده، شاخص های موثر بر پایداری حمل ونقل شهری استخراج و طبقه بندی گردید و نقش توسعه مبتنی بر حمل ونقل عمومی در تقویت پایداری عملکردی و زیست محیطی محدوده مطالعه تبیین شد. بر این اساس، راهبردهای طراحی برای خیابان ارائه گردید. در گام نهایی ودر بخش کمی، با بهره گیری از نرم افزار Super Decision و روش AHP، وزن دهی به اهداف و راهبردها انجام شد و در طراحی مدل سازی شد که با توجه به نتایج، توسعه ی مبتنی بر حمل و نقل عمومی، با اولویت بخشی به حمل و نقل فعال، ایجاد ایستگاه های همگانی مناسب، ایجاد مسیرهای پیاده و دوچرخه، مستقیما وابستگی به خودرو را کاهش می دهد. این امر به صورت جامع، پایداری زیست محیطی را افزایش می دهد و باعث کاهش آلودگی می شود، همچنین موجب ارتقای دسترسی، عدالت اجتماعی و کارایی اقتصادی سیستم حمل و نقل شهری می شود.

Keywords:

توسعه مبتنی بر حمل و نقل عمومی (TOD) , پایداری , سیستم حمل و نقل شهری , تحلیل سلسله مراتبی