مدل سازی احتمال تصادف مبتنی بر شاخص های عملکردی روسازی؛ رویکرد تلفیقی IRI، PCI و معیارهای ایمنی

افزایش چشمگیر نرخ تصادفات رانندگی در ایران، به ویژه در شبکه جاده ای با زیرساخت های فرسوده، ضرورت اجتناب ناپذیر توسعه و پیاده سازی روش های پیش بینی و مدیریت ایمنی را به منظور کاهش خسارات جانی و مالی ناشی از سوانح ترافیکی، بیش از پیش آشکار ساخته است. در راستای پاسخگویی به این نیاز، مطالعه حاضر با هدف طراحی و ارائه مدلی جامع برای تخمین احتمال وقوع تصادفات، رویکردی یکپارچه را اتخاذ نموده که در آن از شاخص ناهمواری بین المللی IRI به عنوان معیاری برای سنجش کیفیت سواری و راحتی رانندگی، شاخص وضعیت روسازی PCI به عنوان شاخصی برای ارزیابی شرایط ساختاری روسازی، و معیارهای ایمنی کلیدی شامل تعداد موارد جرحی و فوتی ناشی از تصادفات، به صورت همزمان بهره گیری شده است. داده های مورد نیاز برای این مطالعه از شبکه راه های کشور در سال ۱۳۹۹ جمع آوری شده و با استفاده از روش های آماری پیشرفته و به کمک نرم افزارهای تخصصی اکسپرت دیزاین و SPSS مورد تجزیه و تحلیل دقیق قرار گرفته اند. یافته های این تحقیق نشان می دهند که افزایش ناهمواری سطح روسازی IRI و کاهش کیفیت ساختاری روسازی PCI به طور مستقیم با افزایش نرخ تصادفات در ارتباط هستند. ادغام این دو شاخص با معیارهای ایمنی، توانایی مدل را در شناسایی دقیق تر نقاط پرخطر در شبکه راه های کشور به طور قابل توجهی ارتقا داده است. به طور خاص، بررسی گره هایی با بالاترین نرخ تصادفات نشان می دهد که اثرات توام ناهمواری و تخریب روسازی۸۵/۲IRI ≤ و ۵/۷۵PCI≤ به مراتب خطرناک تر از اثرات هر یک از این عوامل به تنهایی است. این یافته ها بر ضرورت توجه ویژه به تعمیر و نگهداری روسازی هایی با این شرایط تاکید می کند. با توجه به وضعیت بحرانی تصادفات جاده ای و زیرساخت های فرسوده، این مطالعه سه راهکار اصلی برای بهبود ایمنی و نگهداری جاده ها ارائه می دهد: ۱) مدیریت یکپارچه ایمنی و نگهداری، ۲) سیستم امتیازدهی برای اولویت بندی پروژه ها، و ۳) آموزش سازگاری رفتاری رانندگان در شرایط نامساعد. این راهکارها به کاهش تصادفات و بهینه سازی منابع کمک خواهند کرد.

Keywords:

احتمال تصادف , شاخص عملکردی یکپارچه , تصمیم گیری چندمعیاره , همبستگی ایمنی-روسازی , تلفیق مدیریت ایمنی و نگهداری راه