آموزش مهارت های ذهن آگاهی و کاهش اضطراب در مادران کودکان اتیسم با سابقه ورزشی یک مطالعه نیمه آزمایشی

اختلال طیف اتیسم یکی از اختلالات عصب رشدی است که با مشکلات ارتباطی، تعاملی و رفتاری همراه بوده و فشار روان شناختی قابل توجهی بر خانواده ها، به ویژه مادران، وارد می کند (۱). مطالعات نشان داده اند که مادران کودکان اتیسم در مقایسه با سایر والدین سطوح بالاتری از اضطراب و استرس را تجربه می کنند. مداخلات مبتنی بر مهارت های ذهن آگاهی به عنوان رویکردی موثر برای کاهش استرس و اضطراب والدین مورد توجه قرار گرفته اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مهارت های ذهن آگاهی بر اضطراب مادران کودکان اتیسم شهرکرد انجام شد. این پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون – پس آزمون همراه با پیگیری و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل ۴۰ مادر دارای کودک اتیسم بود که به روش هدفمند انتخاب در دو گروه آزمایش و گواه (n=۲۰ هر گروه) قرار گرفتند. ابزار پژوهش پرسشنامه اضطراب بک بود (Beck, ۱۹۹۰) و گروه آزمایش طی هشت جلسه ۹۰ دقیقه ای، آموزش مهارت های ذهن آگاهی را بر اساس پروتکل کابات زین (Kabat-Zinn, ۲۰۰۵) دریافت کرد. داده ها با نرم افزار SPSS۲۳ و با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شدند. یافته ها نشان داد آموزش ذهن آگاهی موجب کاهش معنادار اضطراب کلی و نشانه های شناختی و جسمانی در مرحله پس آزمون و پیگیری شد (P < ۰/۰۱)؛ ضریب تاثیر (η² = ۰.۴۱۲) اثربخشی قوی مداخله را نشان داد. این نتایج با مرور نظام مند و متاآنالیز اخیر که کاهش اضطراب والدین و بهبود پاسخ دهی اجتماعی کودکان را بررسی کرده است، هم راستا است (۲). نتایج پژوهش نشان می دهد آموزش مهارت های ذهن آگاهی می تواند به عنوان مداخله ای کوتاه مدت و کم هزینه برای بهبود وضعیت روان شناختی مادران کودکان اتیسم در مراکز آموزشی و درمانی به کار گرفته شود.

Keywords:

اضطراب , مادر , کودکان اتیسم , ذهن آگاهی , مداخله روان شناختی