مقایسه ی مهارت های اجتماعی و سلامت روان دانش آموزان دختر قهرمان و عادی شهر شیراز

مقدمه کودکی و نوجوانی، دوره دگرگونی و تکامل است، رویدادهایی که در این دوره اتفاق می افتد بسیار مهم است و می تواند سلامت روانی فرد را تا آخر عمر تحت تاثیر قرار دهد. در میان این رویدادهای مهم، می توان به پیدا کردن کار برای تامین زندگی، ازدواج و تشکیل خانواده، داشتن فرزند، تحصیل فرزندان، سازگاری در زندگی زناشویی، سازگاری با محیط کار و موارد متعدد دیگر اشاره کرد. هر یک از این موارد، در تضمین یا تخریب سلامت روانی سهم دارد(۱). سلامت روانی، علمی است در جهت بهزیستی، رفاه اجتماعی و سلامت زندگی که با تمامی دوره های زندگی (پیش از تولد تا مرگ) و با تمامی زوایای زندگی (محیط های خانواده، مدرسه، دانشگاه، کار و جامعه) ارتباط دارد(۲). بنابر تحقیقات انجمن ملی بهداشت جهانی، افراد دارای سلامت روانی دارای این خصوصیات می باشند: آنان احساس راحتی می کنند، خود را آنگونه که هستند می پذیرند، نگرانی، ترس و اضطراب و حسادت کمی دارند و دارای اعتماد به نفس می باشند، احساس خوبی نسبت به دیگران دارند، وقتی با مشکلات روبرو می شوند و نسبت به اعمال خود احساس مسئولیت می کنند(۳). بهار در طول قرن بیستم انسان از نظر شیوه های زندگی، روابط اجتماعی، مسائل بهداشتی و پزشکی بیش از تمام تاریخ دستخوش دگرگونی شده است. از طرف دیگر، فضای رقابتی آکنده از ترس از شکست و مقایسه افراد با همدیگر، همچنین، وجود تفاوت های تربیتی و فرهنگی در مدرسه، چالش هایی را پیشروی افراد قرار داده است که خود می تواند منبعی از فشار روانی بوده و عوارضی چون اضطراب و افسردگی را به دنبال داشته باشد. اهمیت این موضوع باعث شده تا مسائل و چالش های موثر بر ایجاد این عوارض بررسی شده و آموزش مهارت های مقابله ای، در دستورکار سازمان های آموزشی قرار گیرد(۴). از نشانه های سلامت روان برخورداری از خصیصه های توانمند ساز درونی یا منابع درونی قدرت است. برخورداری از این منابع درون فردی، فرد را قادر می سازد تا علی رغم شرایط ناگوار و پیشامدهای منفی، رشد سازگارانه خود را ادامه دهد و سلامت روان خود را حفظ کند(۵). از جمله این عوامل موثر سلامت روان دانش آموزان، مهارت های اجتماعی و تاب آوری است(۶). سلامت روان با تعدادی از اجزای اولیه یک زندگی خوب، از جمله ارتباطات مثبت با دیگران، داشتن هدف مناسب در زندگی، فرصت های رشد شخصی و احساس خودمختاری و پذیرش خود مشخص می شود که با آموزش مهارت های اجتماعی می توان به آنها دست یافت(۷). مهارت های اجتماعی امکان ارتباط موثر با دیگران را فراهم می کند و از واکنش نامناسب اجتماعی جلوگیری می کند. همکاری، مشارکت در کار گروهی، کمک کردن به دیگران، آغازگر رابطه بودن، تقاضای کمک کردن، تعریف و تمجید از دیگران و قدردانی کردن مثال هایی از این نوع رفتارهاست. یادگیری رفتارهای فوق و ایجاد رابطه موثر با دیگران یکی از مهم ترین دستاوردهای دوران کودکی است. متاسفانه همه کودکان موفق به یادگیری این مهارت ها نمی شوند(۸). مهارت های اجتماعی مجموعه ای از توانایی ها هستند که دوستی و صمیمیت با همسالان را گسترش می دهد، سازگاری رضایت بخشی را در مدرسه ایجاد می کند، به افراد اجازه می دهد که خود را با شرایط وفق دهند و تقاضاهای محیط اجتماعی را بپذیرند. از مهم ترین اهداف آموزشی دوران کودکی، توسعه مهارت های اجتماعی بوده و میزان برخورداری کودکان و بالغین از این مهارت ها بر سلامت فردی و اجتماعی و نیز موفقیت تحصیلی آنان اثرگذار است. امروزه با توجه به پیچیدگی جوامع و بروز ناهنجاری های رفتاری در بین کودکان و نوجوانان، پرداختن به فرایند اجتماعی شدن آن ها اهمیت زیادی پیدا کرده است. چگونگی تربیت سال های نخستین و آموخته ها و دیدگاه های فکری و اجتماعی در یادگیری مهارت های ارتباطی موثر است و زندگی فرد در مراحل بعدی را تحت تاثیر قرار می دهد(۹). بوستنی (۲۰۱۱) در تحقیقش میان ورزشکاران و غیرورزشکاران به عدم وجود تفاوت معنی دار سلامت روان آنان رسید. عباسی (۱۴۰۰) با بررسی رابطه بین مهارت های اجتماعی و سلامت روان دانش آموزان با افزایش میزان مهارت های اجتماعی، سلامت روان دانش آموزان افزایش می یابد و بالعکس. جوانمرد و همکاران (۱۴۰۲) با مطالعه رابطه مهارت های اجتماعی با سلامت روان شامل (خودپذیری، خودمختاری و رشد شخصی) دانش آموزان دختر مقطع ابتدایی رابطه معناداری نشان دادند(۷،۱۰،۱۱). لذا این تحقیق در پی آن است که بداند به چه میزان حضور در میادین ورزشی می تواند بر مهارت اجتماعی و سلامت روان آن ها تاثیرگذار باشد؟ آیا افرادی که زندگی خود را آمیخته با ورزش کرده اند با افرادی که یک بار در هفته ورزش می کنند به یک میزان از مهارت اجتماعی و سلامت روان برخوردارند؟

Keywords:

مهارت های اجتماعی , سلامت روان , دانش آموزان دختر , قهرمان , عادی , شیراز