مدلسازی رفتار حمل ونقل پاک و پایدار شهری با رویکرد داده محور و الگوریتم جنگل تصادفی به منظور تحلیل الگوهای تصمیم گیری سفر

هدف: رشد سریع شهرنشینی و افزایش وابستگی به وسایل نقلیه شخصی، به عنوان یکی از عوامل اصلی انتشار گازهای گلخانه ای و آلودگی هوا در کلان شهرها شناخته می شود. این پژوهش با هدف مدل سازی رفتار حمل ونقل پاک در میان شهروندان ایرانی و شناسایی عوامل کلیدی موثر بر پذیرش شیوه های سفر کم کربن انجام شده است. این تحقیق با ترکیب متغیرهای روان شناختی و ساختاری در چارچوب یک مدل سازی داده محور، شکاف علمی موجود در درک فرآیند تصمیم گیری مرتبط با انتخاب شیوه های حمل ونقل پایدار را مورد توجه قرار می دهد. روش: تعداد ۳۲۶ پرسشنامه معتبر از طریق طرحی ساختارمند و در میان ساکنان شهری با پیشینه های گوناگون اقتصادی و اجتماعی گردآوری شد. داده ها با استفاده از الگوریتم یادگیری ماشین «جنگل تصادفی» (Random Forest) مورد تحلیل قرار گرفت تا مهم ترین متغیرهای پیش بینی کننده رفتار حمل ونقل پایدار شناسایی شوند. عملکرد مدل با استفاده از شاخص های دقت، بازخوانی (Recall) و نمره F۱ ارزیابی شد. متغیرهای جمعیت شناختی، اقتصادی–اجتماعی، رفتاری و نگرشی در مدل لحاظ شدند تا اثرات فردی و زمینه ای به طور هم زمان مورد بررسی قرار گیرند. یافته ها: مدل جنگل تصادفی عملکردی متعادل و رضایت بخش نشان داد، به طوری که در آستانه تصمیم گیری بهینه ۰.۲۹۵، نمره F۱ برابر با ۰.۵۴۷ و نرخ بازخوانی برابر با ۰.۹ به دست آمد. نتایج نشان دادند که سن، مالکیت خودرو و تعداد وسایل نقلیه در خانوار از مهم ترین عوامل بازدارنده در پذیرش شیوه های حمل ونقل پاک هستند. در مقابل، نگرش مثبت به حمل ونقل عمومی، احساس امنیت در استفاده از حمل ونقل همگانی و سطح تحصیلات بالاتر، احتمال انتخاب گزینه های سفر پایدار را به طور معناداری افزایش می دهند. نتیجه گیری: این پژوهش با تلفیق نظریه رفتار برنامه ریزی شده (TPB) و چارچوب ارزش – باور – هنجار (VBN) در یک رویکرد داده محور، برهم کنش های غیرخطی میان متغیرهای نگرشی، اقتصادی – اجتماعی و جمعیت شناختی را آشکار ساخت. یافته ها نشان می دهند که عوامل ساختاری تاثیر قوی تری بر رفتار واقعی سفر دارند، با این حال ارتقای آگاهی زیست محیطی و بهبود احساس امنیت در سیستم حمل ونقل عمومی می تواند به طور چشمگیری گذار به سوی جابه جایی پایدار را تسریع کند.

Keywords:

حمل ونقل پاک , رفتار زیست محیطی , جنگل تصادفی , یادگیری ماشین , نظریه رفتار برنامه ریزی شده (TPB) , نظریه ارزش – باور –هنجار (VBN) , نگرش زیست محیطی , پایداری شهری