اثربخشی روان درمانی تحلیلی کارکردی (FAP) در ارتقای انعطاف پذیری روانی و روابط بین فردی نوجوانان آسیب پذیر مرور نظام مند درمانهای موج سوم CBT

نوجوانان به دلیل تغییرات بیولوژیکی شناختی و اجتماعی در مراحل رشد در معرض انواع آسیب های روانی از جمله اضطراب، افسردگی، مشکلات بین فردی و رفتارهای ناسازگار قرار دارند. محدودیت های درمان های سنتی شناختی رفتاری (CBT) در پاسخگویی به نیازهای هیجانی و ارتباطی نوجوانان موجب توجه روزافزون به درمان های موج سوم شده است. روان درمانی تحلیلی کارکردی (FAP) به عنوان یکی از رویکردهای مهم این موج با تمرکز بر رفتارهای بالینی در بستر رابطه درمانی و ارائه بازخورد لحظه ای زمینه ایجاد تغییرات پایدار و تعمیم پذیر را فراهم می کند. هدف پژوهش حاضر مرور و تحلیل شواهد علمی درباره کاربرد FAP در نوجوانان آسیب پذیر و بررسی اثربخشی آن بر سلامت روان، مهارت های هیجانی و روابط بین فردی است. این مطالعه به صورت مرور نظام مند انجام شده و شامل مقالات منتشر شده بین سال های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ (۲۰۱۶-۲۰۲۵) در پایگاه های علمی داخلی و بین المللی است. مقالات منتخب بر اساس معیارهایی همچون ارتباط با موضوع FAP، کیفیت روش شناسی و استفاده از ابزارهای معتبر ارزیابی انتخاب شدند. یافته ها نشان می دهد که FAP موجب کاهش معنادار اضطراب، افسردگی و رفتارهای ناسازگار و همچنین بهبود مهارت های بین فردی، انعطاف پذیری روانی و خودکارآمدی هیجانی نوجوانان می شود. مقایسه با سایر رویکردهای موج سوم نیز بیانگر آن است که FAP در حوزه تعاملات اجتماعی و تعمیم تغییرات به زندگی واقعی اثربخشی بیشتری دارد. بر اساس نتایج مرور، FAP رویکردی موثر برای توانمندسازی هیجانی و بهبود روابط نوجوانان آسیب پذیر بوده و می تواند به عنوان مکمل یا جایگزین CBT سنتی استفاده شود. همچنین پیشنهاد می شود مطالعات آینده به بررسی طولانی مدت اثرات درمان و توسعه پروتکل های کاربردی تر بپردازند.

Keywords:

روان درمانی تحلیلی کارکردی , مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی , تنظیم هیجان , نوجوانان , مرور نظام مند