روان درمانی تحلیلی کارکردی (FA) و مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی برای تنظیم هیجان در نوجوانان مرور نظام مند

این مطالعه با هدف مرور نظام مند شواهد پژوهشی موجود در زمینه اثر بخشی درمان تحلیل گرایانه کارکردی (FAP) و مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهبود تنظیم هیجانی نوجوانان انجام شد. با توجه به شیوع بالای مشکلات هیجانی و رفتارهای پرخطر در این گروه سنی و اهمیت شناسایی مداخلات اثربخش، بررسی جامع این رویکردها ضروری به نظر می رسد. این مرور بر اساس دستورالعمل ۲۰۲۰ PRISMA اجرا شد. جست وجوی الکترونیکی در پایگاه های معتبر داخلی و بین المللی Web of Science, Scopus, PubMed, Magiran, Sid و Google Scholar تا سال ۲۰۲۵ انجام گرفت. معیارهای ورود شامل مطالعات آزمایشی و شبه آزمایشی با نمونه نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ سال و استفاده از FAP، ذهن آگاهی یا ترکیب آنها بود. فرایند غربال گری، ارزیابی کیفیت و استخراج داده ها توسط دو پژوهشگر مستقل انجام شد. از میان بیش از ۱۰۰ مطالعه شناسایی شده، ۲۵ مقاله واجد شرایط وارد تحلیل نهایی شدند که شامل ۷ مطالعه داخلی و ۱۸ مطالعه بین المللی بود. نتایج نشان داد FAP و مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی هر دو بهبود معناداری در شاخص های تنظیم هیجان، کاهش رفتارهای پرخطر و ارتقای خودآگاهی نوجوانان ایجاد می کنند. مطالعات ترکیبی معمولا اثرات گسترده تری بر ابعاد اجتماعی، تحصیلی و خانوادگی داشتند. شواهد موجود حاکی از آن است که FAP به ویژه در ترکیب با مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی رویکردی کارآمد و منعطف برای ارتقای تنظیم هیجانی نوجوانان است. با وجود محدودیت های موجود در حجم نمونه و ناهمگونی طرح ها، یافته ها ظرفیت بالای این رویکردها را برای ادغام در پروتکل های مشاوره مدارس و برنامه های پیشگیری از مشکلات هیجانی نشان می دهد. انجام پژوهش های آینده با طرح های RCT، حجم نمونه بزرگ تر و پیگیری طولانی مدت توصیه می شود.

Keywords:

درمان تحلیل گرایانه کارکردی , ذهن آگاهی , تنظیم هیجان , نوجوانان , مرور نظام مند