تحلیل SWOT استفاده از هوش مصنوعی در دانشگاه های ایران: مطالعه موردی دانشگاه های تهران، شریف و صنعتی اصفهان

اسناد بر هدف این مطالعه واکاوی نظام مند نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای پیاده سازی فناوری های هوش مصنوعی در نظام آموزش عالی ایران است. این پژوهش با رویکردی کیفی و از طریق روش تحلیل محتوای مضمون انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته با ۲۵ مشارکت کننده شامل اساتید، مدیران فناوری اطلاعات و دانشجویان تحصیلات تکمیلی از سه دانشگاه برتر کشور (دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه صنعتی اصفهان) و همچنین بررسی اسناد و سیاست های بالادستی گردآوری شد. یافته ها در قالب یک ماتریس SWOT دسته بندی گردید. نتایج نشان داد که مهم ترین نقاط قوت شامل وجود نیروی انسانی مستعد و علاقه مند در حوزه فناوری و زیرساخت های اولیه IT است. ضعف ها عمدتا فقدان چارچوب راهبردی یکپارچه، محدودیت های بودجه ای و مقاومت در برابر تغییر در بخشی از بدنه آموزشی متمرکز بودند. در بعد خارجی مهم ترین فرصت ها شامل دسترسی به مدل های متن باز هوش مصنوعی، امکان ایجاد همکاری های بین المللی و نیاز روزافزون بازار کار به مهارت های هوش مصنوعی است. در مقابل تهدید های شناسایی شده مسائل مربوط به تحریم ها و محدودیت در دسترسی به سخت افزار و نرم افزارهای پیشرفته، نگرانی های اخلاقی درباره حریم خصوصی داده ها و خطر افزایش وابستگی فناورانه را در بر می گرفت. این مطالعه نتیجه می گیرد که اگرچه دانشگاه های برتر ایران از پتانسیل بالایی برای بهره گیری از هوش مصنوعی برخوردارند، اما تبدیل این پتانسیل به موفقیت مستلزم تدوین یک راهبرد ملی و دانشگاهی منسجم است که بر تقویت نقاط قوت داخلی و بهره گیری حداکثری از فرصت های خارجی همزمان با کاهش ضعف ها و خنثی سازی تهدیدها متمرکز باشد.

Keywords:

هوش مصنوعی در آموزش عالی , تحلیل SWOT , دانشگاه های ایران , فناوری های نوین آموزشی , سیاست گذاری علم و فناوری