چالش مالکیت فکری آثار تولید شده توسط هوش مصنوعی و الگوریتم

چالش مالکیت فکری آثار تولید شده توسط هوش مصنوعی و الگوریتم فرناز صابری اناری در عصر حاضر، پیشرفت های شتابان در حوزه هوش مصنوعی AI و به ویژه الگوریتم های مولد پارادایم های سنتی تولید محتوا و اثر را به چالش کشیده و پرسش های بنیادینی را در حوزه مالکیت فکری مطرح ساخته است. این مقاله با هدف بررسی و تحلیل چالش های حقوقی مالکیت فکری آثار تولید شده توسط هوش مصنوعی و الگوریتم ها تدوین شده است. ابتدا، ضمن ارائه تعریفی از هوش مصنوعی انواع آن با تمرکز بر هوش مصنوعی باریک و مولد و فرایند تولید اثر توسط این سیستم ها مبانی نظری این حوزه تشریح می گردد. سپس، چالش های حقوقی کلیدی نظیر مفهوم اصالت و خلاقیت در آثار ماشینی، شناسایی مولف یا صاحب حق، مدت حمایت از اثر، حقوق معنوی و مسائل مربوط به نقض کپی رایت در داده های آموزشی و آثار خروجی به تفصیل مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. در ادامه وضعیت حقوقی حاکم بر این حوزه در نظام حقوقی ایران با اشاره به قوانین موجود مانند قانون حمایت از حقوق مولفان مصنفان و هنرمندان و قانون ثبت اختراعات طرح های صنعتی و علائم تجاری و تحلیل کاستی های آنها در مواجهه با آثار هوش مصنوعی ارزیابی می شود. در نهایت راهکارهای حقوقی پیشنهادی شامل اصلاح قوانین موجود، ایجاد مقررات خاص برای هوش مصنوعی، بهره گیری از رویکردهای تطبیقی و الزامات شفافیت و اخلاق حرفه ای به منظور چارچوب دهی قانونی مناسب برای آثار تولیدی هوش مصنوعی ارائه می گردد. این پژوهش بر اهمیت بازنگری در مفاهیم مالکیت فکری و ضرورت انطباق آنها با تحولات فناورانه تاکید دارد.

Keywords:

هوش مصنوعی , الگوریتم های مولد , مالکیت فکری , حق مولف , اصالت , اثر , مسئولیت حقوقی , داده های آموزشی , قانون ایران