بازخوانی پدیدارشناسانه تداوم حس مکان در بافت تاریخی کرمانشاه؛ تبیین همنشینی آراء کریستین نوربرگ شولتز و دیوید سیمن

بافت تاریخی شهر کرمانشاه به عنوان مانیفستی از تعامل انسان و محیط در دهه های اخیر تحت تاثیر مداخلات تک بعدی و کالبدگرایانه با خطر گسست معنایی و زوال هویت روبرو شده است. مسئله اصلی پژوهش حاضر تبیین چگونگی تداوم «حس مکان» در این بافت فراتر از حفاظت صرفا فیزیکی بناهاست. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد پدیدارشناسی تفسیری می کوشد تا قرائتی نوین از هویت بافت قدیم کرمانشاه شامل راسته، بازار، گذرهای محلی و تکایای تاریخی ارائه دهد. چارچوب نظری تحقیق بر پایه تلفیق دو دیدگاه مکمل بنا شده است نخست نظریه «روح مکان» کریستین نوربرگ شولتز که بر کیفیت های کالبدی و ایستای فضا مانند محصوریت و نور تمرکز دارد؛ و دوم نظریه «رقص مکان» دیوید سیمن که بر پویایی حرکات روزمره و رویدادهای جمعی تاکید می ورزد. گردآوری داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و مشاهدات میدانی پدیدارشناسانه صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تداوم حس مکان در کرمانشاه، محصول دیالکتیک (گفتمان) میان کالبد و رفتار است؛ بدین معنا که ساختار کالبدی بازار و محلات بعد شولتزی بستر لازم را برای شکل گیری آیین های مذهبی و تعاملات اجتماعی (بعد سیمنی) فراهم آورده و متقابلا این رویدادها به کالبد بی جان معنا بخشیده اند. نتیجه گیری بیانگر آن است که هرگونه طرح احیاء در بافت تاریخی کرمانشاه بدون در نظر گرفتن این پیوستگی رفتاری-کالبدی محکوم به شکست بوده و منجر به خلق فضاهایی موزه ای و فاقد روح خواهد شد.

Keywords:

پدیدارشناسی , معماری , حس مکان , بافت تاریخی کرمانشاه , کریستین نوربرگ شولتز , دیوید سیمن , روح مکان