بازتعریف اصول طراحی محیطی پیشگیری از جرم در عصر هوشمندسازی؛ الزامات و راهبردهای حکمرانی شهری

یکی از کارویژه های حکمرانی، فراهم نمودن امنیت و آرامش اجتماعی برای تابعان خود می باشد. از طرفی، جرم و ترس از آن در شهرهای معاصر، یکی از مهم ترین موانع دستیابی به امنیت پایدار اجتماعی و کیفیت زندگی محسوب می شود. در دهه های اخیر، رویکرد پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی به عنوان یک راهبرد پیشگیرانه، بر طراحی کالبدی فضا برای کاهش فرصت های وقوع جرم تاکید داشته است. هدف اصلی پژوهش حاضر، تبیین نمودن چارچوب نظری « پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی هوشمند» مبتنی بر تلفیق اصول پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی سنتی با ظرفیت های حکمرانی شهری هوشمند است. ضرورت پرداختن به این موضوع از آنجا ناشی می شود که اصول سنتی پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی عمدتا مبتنی بر محیط های فیزیکی ایستا بوده و در مواجهه با تحولات سریع و پیچیده شهرهای داده محور معاصر، کارایی محدودی یافته اند؛ ازاین رو بازاندیشی در این اصول در پرتو فناوری های نوین امری اجتناب ناپذیر است. روش گردآوری داده ها در این پژوهش، مطالعه کتابخانه ای نظام مند شامل مرور مقالات معتبر بین المللی و منابع داخلی مرتبط با حوزه های پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی، شهر هوشمند و حکمرانی شهری می باشد. روش تجزیه وتحلیل داده ها، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) است که طی آن، شاخص های کلیدی رویکرد پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی هوشمند از تقابل نظام مند میان اصول چهارگانه پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی سنتی (نظارت طبیعی، کنترل دسترسی، قلمروگرایی و نگهداری) و مولفه های حکمرانی شهری هوشمند (داده محوری، پیش بینی پذیری، یکپارچگی سایبر-فیزیکی و مشارکت پذیری) استخراج شده است. یافته های پژوهش حاضر نشان داد که حکمرانی شهری هوشمند، با تلفیق فناوری های تحلیلی مبتنی بر هوش مصنوعی و شبکه های حسگر در بستر فضای سایبر، فصلی نو از پیشگیری از جرم می گشاید که نه تنها بر سخت افزار شهری، بلکه بر پویایی های اجتماعی، کیفیت زندگی و مشارکت اجتماعی شهروندان در محیط های دیجیتالی تاکید دارد.

Keywords:

حکمرانی شهری هوشمند , پیشگیری از جرم , طراحی محیطی , شهر نوین