سنگ مزار «آقا علی اکبر» به قلم «میرزا غلامرضا اصفهانی» و تراش «محمدعلی حجار طهرانی»

قبرستان ها و سنگ های مزار، از مهم ترین بسترهای بروز سنت های طراحی، خوش نویسی و حجاری های نفیس به شمار می آیند و نگاهبان بخش قابل توجهی از فرهنگ، تاریخ و شاهکارهای هنری هستند اما به دلیل پراکندگی جغرافیایی، کم توجهی و فقر منابع مکتوب، مطالعه و پژوهش در این حوزه نسبت به دیگر شاخه های معماری با تاخیر و محدودیت همراه بوده است. انواع خطوط کوفی، ثلث، نسخ و نستعلیق در کنار تزئینات اسلیمی، هندسی و نقشمایه های انسانی، گیاهی و جانوری به منظور احترام به جایگاه متوفی و غنا ی مادی و معنوی قبور به دست هنرمندان و اساتید بزرگ به کار گرفته شده و توسط حجاران چیره دست به اجرا درآمده است. با این وجود، شمار قابل توجهی از اینگونه آثار همچنان ناشناخته باقی مانده و گاه همچون سنگ مزار مهد علیا بر حسب اتفاق در گوشه و کنار آرامگاه یا موزه ای مورد توجه قرار گرفته و پس از بررسی، ارزش های فرهنگی و هنری آن آشکار شده است. در همین راستا و حین مطالعات میدانی و عکاسی از تزئینات معماری در شهر ری، سنگ مزاری نفیس از دوره  قاجار واقع در آرامگاه «بی بی شهربانو» شناسایی شد. سنگ فوق به مزار شخصی با نام «آقا علی اکبر» تعلق دارد که به سال ۱۲۸۸ق توسط استاد مسلم نستعلیق «میرزا غلامرضا اصفهانی» کتیبه نویسی شده و استاد «محمدعلی حجار» آن را تراش و دورگیری نموده است. این پژوهش تلاش دارد تا سنگ مزار فوق را به عنوان اثری فاخر از هنر قاجار معرفی و ویژگی های خوش نویسی و حجاری آن را با روش توصیفی_تحلیلی مورد بررسی قرار دهد.

Keywords:

Tombstone of Agha Ali Akbar , Tomb of Bibi Shahrbanu , Qajar Era , Nastaliq Inscription , Mirza Gholamreza Isfahani , Stone Carving , Mohammad Ali Hajjar. , سنگ مزار آقاعلی اکبر , آرامگاه بی بی شهربانو , قاجار , کتیبه‎نویسی نستعلیق , میرزا غلامرضا اصفهانی , حجاری , محمدعلی حجار