ارزیابی اثربخشی برنامه های آموزشی آتش نشانی در مدارس و اماکن عمومی

مقدمه: آموزش ایمنی آتش نشانی در مدارس و اماکن عمومی به عنوان یکی از راهبردهای اساسی پیشگیری از حوادث و کاهش تلفات جانی و مالی شناخته می شود. با این حال، اثربخشی واقعی این برنامه ها نیازمند ارزیابی نظام مند است. روش شناسی: این پژوهش یک مرور نظام مند (Systematic Review) از مطالعات منتشر شده بین سال های ۱۹۹۷ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های داده Scopus، Web of Science، PubMed و Google Scholar است. از پروتکل PRISMA برای غربالگری و انتخاب مقالات استفاده شد. در مجموع ۷۳ منبع علمی مرتبط با روش های آموزش تخلیه و ایمنی آتش نشانی شناسایی و تحلیل شدند. یافته ها: برنامه های آموزشی مبتنی بر فناوری های نوین از جمله واقعیت مجازی (VR) و واقعیت افزوده (AR) و بازی سازی (Gamification) به دلیل افزایش غوطه وری و تعامل، اثربخشی بالاتری نسبت به روش های سنتی مانند مانورهای تخلیه صرف نشان داده اند. با این حال، نبود معیارهای استاندارد و یکسان برای سنجش اثربخشی، یکی از چالش های اساسی این حوزه است. مطالعات طولی نشان داده اند که آموزش های تئوری به تنهایی بدون تمرین های عملی، پس از ۱۲-۱۳ ماه افت قابل توجهی در یادگیری دارند. نتیجه گیری: برنامه های آموزشی آتش نشانی زمانی اثربخش هستند که ترکیبی از آموزش تئوری، تمرین عملی و استفاده از فناوری های تعاملی باشند. تدوین شاخص های استاندارد ارزیابی و رویکردهای میان رشته ای برای بهبود کیفیت این برنامه ها ضروری است.

Keywords:

آموزش آتش نشانی , ایمنی مدارس , ارزیابی اثربخشی , واقعیت مجازی , تخلیه اضطراری , بازی سازی