اعتبار قراردادهای منعقده توسط چت باتها در پرتو ماده ۱۹۰ قانون مدنی

هدف این پژوهش تحلیل اعتبار قراردادهای منعقده از طریق چت بات ها در چارچوب ماده ۱۹۰ قانون مدنی و بررسی شرایط اساسی صحت معاملات در بستر تبادل داده پیام است. روش تحقیق از نوع کتابخانه ای و مبتنی بر مطالعه تحلیلی - مروری منابع، حقوقی، متون قانونی و دیدگاه های دکترین حقوق خصوصی است. یافته ها نشان می دهد که تحقق قصد انشاء در قراردادهای مبتنی بر چت بات از طریق داده پیام هایی تحلیل می شود که مطابق ماده ۱۹۱ قانون مدنی دلالت بر اراده انشایی دارند و اعتبار آنها بر اساس ماده ۱۲ قانون تجارت الکترونیک تثبیت شده است. در رضای معاملاتی نیز قواعد مربوط به اشتباه و اکراه در مواد ۲۰۰ تا ۲۰۹ قانون مدنی همچنان معیار تشخیص سلامت اراده محسوب می شوند و هرگونه خطای ناشی از عملکرد سامانه لذا به شخصی منتسب می شود که آن را در فرآیند معامله به کار گرفته است. شرط اهلیت که در مواد ۲۱۱ و ۲۱۲ قانون مدنی تبیین شده به شخصیت انسانی طرف معامله تعلق دارد و ابزار الکترونیکی در این زمینه صرفا وسیله اجرای اراده تلقی می شود. همچنین، معیار معین بودن موضوع معامله بر اساس ماده ۲۱۶ قانون مدنی و قاعده مشروعیت جهت معامله در ماده ۲۱۷ قانون مدنی بدون تغییر در محیط دیجیتال قابل اعمال است و هرگونه ابهام در موضوع یا نامشروع بودن جهت اعتبار قرارداد را مخدوش می سازد. نتیجه پژوهش نشان می دهد که نظام حقوقی ایران با اتکا به اصول عام قانون مدنی و مقررات قانون تجارت الکترونیک ظرفیت کافی برای تحلیل اعتبار قراردادهای منعقده از طریق چت بات ها را در اختیار دارد. داده پیام به عنوان وسیله ابراز اراده در حکم ابزار انتقال قصد تلقی می شود و آثار حقوقی آن در چارچوب قواعد سنتی معاملات تحلیل پذیر است. در نتیجه اعتبار این قراردادها نه مبتنی بر اعطای شخصیت حقوقی مستقل به سامانه های الکترونیکی بلکه مبتنی بر انتساب اراده و آثار حقوقی به اشخاص انسانی بهره بردار از این ابزارها است.

Keywords:

اعتبار , قرار داد , اهلیت , چت بات , قصد و رضا