بررسی ساز و کارهای تشخیص مذاق شریعت در فقه امامیه

مسئله اعتبار مذاق شریعت و ساز و کارهای تشخیص مذاق شریعت در فقه امامیه از مباحث بنیادین فقه، اجتماعی سیاسی، فرهنگی، پزشکی و... است که با چالش هایی چون فقدان تعریف دقیق خطر برداشت های سلیقه ای و نسبت آن با ادله اجتهادی مواجه می باشد. لذا این پژوهش با هدف بررسی ساز و کارهای تشخیص مذاق شریعت در فقه امامیه انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر تحلیل متون فقهی، روایات و آرای فقهای امامیه با تاکید بر استنباط اجتهادی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مذاق شریعت نه یک دلیل مستقل بلکه روشی کشفی برای فهم سیره تقنینی شارع و هماهنگ سازی احکام با اهداف کلان شریعت است. با این وجود تشخیص مذاق شریعت توسط حاکم شرع نیازمند بهره گیری از سازوکارهایی است که بتواند روح حاکم بر احکام را از دل منابع و نصوص استخراج کند؛ این فرآیند صرفا تفسیر نصوص نیست، بلکه کشف جهت گیری ها، ارزش ها و ترجیحات شارع در حوزه های مختلف زندگی است. روش هایی همچون تحلیل احادیث، اجماع و ارتکاز فقها، سنجش مناسبت میان حکم و موضوع، شناسایی مناطات احکام و ارزیابی اولویتها، کشف مصالح، استکشاف خلق و خوی شارع همگی ابزارهایی هستند که به فقیه و حاکم شرع کمک می کنند تا تصمیمات خود را بر اساس فهم عمیق و هماهنگ با اهداف کلی شریعت اتخاذ کنند.

Keywords:

احکام , مذاق شریعت , فقه امامیه , فقه معاصر , فقه اجتماعی