تاثیر کیفیت نهادها بر آلودگی محیط زیست در ایران

در دهه های اخیر نهادها به عنوان محور اصلی توسعه و پایداری توجه گسترده ای از سوی پژوهشگران، سیاست گذاران و سازمان های بین المللی را به خود جلب کرده و کیفیت آنها بنیان حکمرانی را شکل داده و نقش تعیین کننده ای در تخصیص منابع، جهت گیری سیاست ها و رفتار بازیگران اقتصادی و اجتماعی ایفا می کند. هدف از این پژوهش بررسی تاثیر کیفیت نهادها بر آلودگی محیط زیست در ایران طی دوره زمانی ۱۳۶۳-۱۴۰۱ است. شاخص کیفیت نهادها بر اساس میانگین حسابی شاخص های پایداری دولت، ثبات حکومت، شرایط اجتماعی اقتصادی، چشم انداز سرمایه گذاری، فساد، کیفیت سیستم اداری، حاکمیت، نظم و قانون و پاسخگویی دموکراتیک از میان دوازده شاخص ریسک سیاسی معرفی شده در شاخص راهنمای بین المللی ریسک کشورها (ICRG) محاسبه شده است و انتشار دی اکسیدکربن به عنوان شاخص آلودگی محیط زیست در نظر گرفته شده است. نتایج حاصل از به کارگیری تکنیک حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) نشان می دهند که در بلندمدت بهبود کیفیت نهادها موجب کاهش انتشار دی اکسیدکربن می شود. دیگر نتایج نشان می دهند فرضیه منحنی زیست محیطی کوزنتس مبنی بر رابطه U شکل معکوس میان رشد اقتصادی، تولید ناخالص داخلی (سرانه) و آلودگی محیط زیست تایید می شود. بر اساس نتایج پیشنهاد می شود سیاستگذاران کیفیت نهادها را ارتقا داده و سازوکارهای نظارتی و اجرایی نهادها را تقویت کنند. بهبود شفافیت، پاسخگویی و کارآمدی نهادها می تواند نقش موثری در تضمین اجرای صحیح سیاست های محیط زیستی و کاهش اثرات منفی اقتصادی و اجتماعی آلودگی داشته باشد.

Keywords:

کیفیت نهادها , انتشار دی اکسیدکربن , DOLS , ایران