در نقش قدرت های بزرگ در شکل دهی به نظم جهانی و مفهوم حکمرانی چندقطبی

تحولات نظام بین الملل در دهه های اخیر بیانگر گذار تدریجی و پیچیده از نظم تک قطبی به سوی نظمی چندقطبی است؛ نظمی که آن توزیع قدرت و منابع استراتژیک میان چند بازیگر بزرگ جهانی از جمله ایالات متحده، چین و روسیه در حال شکل گیری است. این فرایند نه تنها نشانگر کاهش نسبی قدرت هژمونیک غرب بلکه بیانگر ظهور الگوهای نوین همکاری و رقابت در عرصه های اقتصادی، سیاسی، نظامی و فناورانه است. هدف پژوهش تبیین ساز و کارهای رفتاری و نهادی قدرت های بزرگ ایالات متحده، چین و روسیه در فرآیند گذار از هژمونی لیبرال غربی به حکمرانی چندقطبی متوازن است. این پژوهش بر این پرسش استوار است که چگونه قدرت های بزرگ از طریق نهادسازی، رقابت ژئوپلیتیکی و بازتعریف قواعد بین المللی در شکل دهی به نظم جهانی و پیدایش حکمرانی چندقطبی نقش آفرینی می کنند؟ فرضیه اصلی آن است که ظهور حکمرانی چندقطبی نتیجه ی تعامل میان تغییر در توزیع مادی قدرت و تلاش قدرت های نوظهور برای مشروعیت بخشی به نظم جایگزین می باشد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که چین از مسیر نهادسازی اقتصادی و روسیه از طریق موازنه سازی نظامی، در کنار ضعف نسبی هژمونی آمریکا، بستر پیدایش الگوی نوین حکمرانی چندقطبی را فراهم کرده اند. در این الگو قدرت نه بر پایه ی سلطه، بلکه بر اساس تعامل و موازنه میان قطب های اصلی جهان توزیع می شود؛ نظمی که ویژگی آن چندمرکزی، تنوع تمدنی و مدیریت مشترک جهانی است.

Keywords:

نظم جهانی , حکمرانی چندقطبی , قدرت های بزرگ , چین , روسیه , ایالات متحده