ضرورت ایجاد پناهگاه ها به عنوان یک زیرساخت مغفول در برنامه ریزی شهری و نقش آن ها در ارتقای تاب آوری؛ مطالعه موردی: کلانشهر شیراز

کلانشهرها به عنوان مراکز اصلی جمعیت، فعالیت های اقتصادی و اجتماعی، در برابر تهدیدات طبیعی و انسان ساخت، به شدت آسیب پذیر هستند. پناهگاه های شهری به عنوان زیرساخت هایی حیاتی برای حفاظت شهروندان و ارتقای تاب آوری شهری محسوب می شوند، با این حال، در بسیاری از شهرهای ایران و به ویژه در کلانشهر شیراز، این زیرساخت ها تاکنون مورد توجه برنامه ریزان شهری قرار نگرفته و وجود ندارند. این مقاله با هدف بررسی ضرورت ایجاد و نگهداری پناهگاه های شهری و تاثیر آن ها بر تاب آوری کلانشهرها تدوین شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با مرور ادبیات موضوع، بررسی تجربیات بین المللی و تحلیل وضعیت موجود شیراز، خلاهای موجود شناسایی و الگوهای عملیاتی پیشنهادی ارائه شده اند. نتایج نشان می دهد ادغام پناهگاه ها در پروژه های شهری موجود، مانند پارکینگ های طبقاتی، ایستگاه های مترو و فضاهای زیرسطحی، همراه با برنامه ریزی دقیق برای نگهداری و پایش مستمر، می تواند تاب آوری شیراز را در برابر مخاطرات طبیعی و انسان ساخت به طور چشمگیری افزایش دهد. همچنین، آموزش و فرهنگ سازی عمومی در بهره برداری موثر از این زیرساخت ها نقش مهمی دارد. در نهایت، مقاله بر ضرورت ایجاد پناهگاه ها به عنوان یک زیرساخت مغفول و استراتژیک در برنامه ریزی شهری تاکید می کند و ارائه مدل های بومی نگهداری و بهره برداری را به عنوان راهکاری عملیاتی برای ارتقای تاب آوری کلانشهرها پیشنهاد می دهد.

Keywords:

پناهگاه های شهری , تاب آوری شهری , برنامه ریزی شهری , مدیریت بحران , کلانشهر شیراز