تحلیل تطبیقی نگهداری و تعمیرات پل های شهری و سازه های زیرزمینی(تونل و زیرگذر) با رویکرد افزایش تاب آوری شهری؛ مطالعه موردی: کلان شهر شیراز

در این مقاله، به تحلیل تطبیقی عملیات نگهداری و تعمیرات پل های شهری و سازه های زیرزمینی (تونل ها و زیرگذرها) با رویکرد افزایش تاب آوری شهری پرداخته می شود؛ مطالعه موردی ما کلان شهر شیراز است. هدف این پژوهش بررسی تفاوت ها و شباهت های روش های نگهداری در این دو نوع سازه، ارزیابی تاثیر آن ها بر تاب آوری زیرساخت های شهری، و ارائه مدل بومی شده ای است که بتواند اثربخشی مدیریت نگهداری را در شرایط محلی شیراز بهبود بخشد. روش تحقیق از نوع ترکیبی (کمی – کیفی) است. در بخش کمی، داده های تعمیرات و نگهداری پل ها، تونل ها و زیرگذرها در ده سال گذشته در شهرداری شیراز جمع آوری شده است؛ شامل هزینه ها، دفعات تعمیر، وضعیت عملکرد سازه، خسارات ناشی از عوامل طبیعی یا انسانی و خاموشی خدمات ویژه. در بخش کیفی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مدیران فنی، مهندسان سازه و مدیران شهری انجام شده تا دیدگاه های مدیریتی و چالش های عملیاتی را بصورت کامل شناسایی نماید. یافته ها نشان می دهند که: اولا، پل های شهری نسبت به سازه های زیرزمینی از نظر دفعات تعمیرات سطحی و هزینه های نگهداری روزمره بیشتر آسیب پذیرند؛ دوم اینکه سازه های زیرزمینی علی رغم هزینه های اولیه بالاتر در طراحی و ساخت، به دلیل نیاز کمتر به تعمیرات مکرر بازده بیشتری در دوره بهره برداری دارند؛ ثالث اینکه عوامل کلیدی کاهش تاب آوری عبارتند از نبود برنامه ریزی استراتژیک تعمیر و نگهداری پیشگیرانه، کمبود بودجه اختصاصی، فرسودگی مصالح و تغییرات محیطی مثل سیلاب و رانش زمین. بر پایه این یافته ها، مدلی پیشنهاد می شود که شامل استراتژی های نگهداری پیشگیرانه و پیش بینی پذیر، بهره گیری از فناوری های مانیتورینگ هوشمند، برنامه تخصیص بودجه مبتنی بر اولویت تاب آوری، و مشارکت عمومی و بخش خصوصی است. نتیجه گیری این است که با بهبود روندهای نگهداری و تعمیر، می توان تاب آوری شهری را در شیراز افزایش داد، به گونه ای که پل ها و سازه های زیرزمینی بتوانند در شرایط فشار محیطی و بلایای طبیعی ضمن حفظ عملکرد، سرعت بازیابی را افزایش دهند. پیشنهادات کاربردی برای مدیران شهری ارائه شده و نقشه راهی برای آینده تدوین شده است.

Keywords:

نگهداری و تعمیرات , پل های شهری , سازه های زیرزمینی , تاب آوری شهری , کلان شهر شیراز