تحلیل جامعی در مورد موضوع «پویایی شناسی وفاق و همبستگی اجتماعی در شهر ایلام: تحلیلی بر تعامل میان “عصبیت ایلی” و “هویت مدنی”

زمینه و هدف: شهر ایلام به عنوان مرکز استانی با بافتار اجتماعی عمیقا ریشه دار در ساختارهای ایلی و عشیره ای، در دهه های اخیر فرآیند شتابان شهرنشینی را تجربه کرده است. این تحول، تقابلی پیچیده میان دو الگوی هویتی و همبستگی ساز، یعنی “عصبیت ایلی” مبتنی بر پیوندهای خویشاوندی و تبار مشترک، و “هویت مدنی” مبتنی بر شهروندی و تعلق به فضای عمومی شهری، ایجاد کرده است. مطالعه حاضر با هدف تحلیل این تعامل پویا و سنجش تاثیر آن بر سطح وفاق و همبستگی اجتماعی در شهر ایلام انجام شده است. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-همبستگی است که با استفاده از تکنیک پیمایش انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه شهروندان بالای ۱۸ سال شهر ایلام در سال ۱۴۰۳ بوده که با استفاده از فرمول کوکران، حجم نمونه ۳۸۴ نفر برآورد و به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ای بود که روایی آن توسط متخصصان جامعه شناسی و شهرسازی تایید و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای متغیرهای عصبیت ایلی (۰.۸۱)، هویت مدنی (۰.۸۶) و همبستگی اجتماعی (۰.۸۹) مطلوب ارزیابی شد. داده ها با نرم افزار SPSS و از طریق آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که بین “هویت مدنی” و “همبستگی اجتماعی” رابطه مثبت و معنادار قوی (r=۰.۶۲, p<۰.۰۱) وجود دارد. همچنین، “عصبیت ایلی” نیز رابطه مثبت اما ضعیف تری با همبستگی اجتماعی (r=۰.۲۸, p<۰.۰۱) نشان داد. نکته قابل توجه، وجود همبستگی منفی و معنادار بین عصبیت ایلی و هویت مدنی (r=-۰.۳۵, p<۰.۰۱) بود که حاکی از وجود تنش بین این دو الگوی هویتی است. تحلیل رگرسیون نشان داد که متغیر هویت مدنی قوی ترین پیش بینی کننده همبستگی اجتماعی است و پس از آن، متغیرهایی چون سطح تحصیلات و مشارکت در نهادهای مدنی در رتبه های بعدی قرار دارند. نتیجه گیری: یافته ها بیانگر آن است که شهر ایلام در یک وضعیت گذار هویتی قرار دارد. در حالی که عصبیت ایلی همچنان به عنوان یک منبع همبستگی درون گروهی (سرمایه اجتماعی پیونددهنده) عمل می کند، اما این “هویت مدنی” است که پتانسیل اصلی را برای ایجاد همبستگی اجتماعی فراگیر و مبتنی بر شهروندی (سرمایه اجتماعی پل زننده) در فضای شهری داراست.

Keywords:

همبستگی اجتماعی , عصبیت ایلی , هویت مدنی , پویایی شناسی شهری , ایلام