اثربخشی شفقت درمانی مبتنی بر آموزه های اسلامی بر تاب آوری و بهزیستی هیجانی مادران دارای نوجوان مضطرب

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مهارت های شفقت ورزی برگرفته از مبانی اسلامی بر بهبود شاخص های روان شناختی مادران دارای فرزند نوجوان مضطرب انجام شد. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری یک ونیم ماهه بود. جامعه آماری شامل همه مادران دارای فرزند نوجوان مضطرب مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روان شناسی شهر اصفهان در سال ۱۴۰۳ بود. از میان آنان، ۳۰ نفر که واجد معیارهای ورود بودند با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه تاب آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) (CD-RISC) و پرسشنامه بهزیستی روان شناختی کییز و همکاران (۲۰۰۳) بود که روایی و پایایی آن ها در پژوهش های پیشین و نیز در مطالعه حاضر تایید گردید. گروه آزمایش در هشت جلسه ۹۰ دقیقه ای آموزش شفقت درمانی مبتنی بر آموزه های اسلامی شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. بسته آموزشی با اقتباس از الگوی گیلبرت (۲۰۱۰) و بر پایه مفاهیم دینی مانند صبر، توکل، رحمت و بخشش طراحی شد. داده ها در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری جمع آوری و با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر در نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل گردید. نتایج نشان داد بین دو گروه در مراحل پس آزمون و پیگیری تفاوت معناداری وجود دارد (p<۰.۰۰۱)، به گونه ای که مداخله موجب افزایش چشمگیر تاب آوری و بهزیستی هیجانی در مادران گروه آزمایش شد و این اثر در مرحله پیگیری نیز پایدار ماند. یافته ها بیانگر آن است که آموزش شفقت ورزی مبتنی بر مبانی اسلامی می تواند به عنوان رویکردی بومی، موثر و پایدار در ارتقای سلامت روان مادران و کاهش پیامدهای اضطراب در خانواده های ایرانی مورد استفاده قرار گیرد.

Keywords:

اضطراب , بهزیستی هیجانی , تاب آوری , شفقت درمانی مبتنی بر آموزه های اسلامی , نوجوانان