اثربخشی آموزش تنظیم شناختی – هیجان بر انعطاف پذیری شناختی دانش آموزان دارای اختلال افسردگی اساسی

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش تنظیم شناختی – هیجان در انعطاف پذیری شناختی در دانش آموزان دارای اختلال افسردگی اساسی طراحی شد. این مطالعه از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ بود که از طریق نمونه گیری در دسترس و غربالگری مشاوران مدارس انتخاب شدند. ۳۰ نفر از دانش آموزان واجد شرایط، بر اساس مصاحبه بالینی ساختاریافته (SCID-۵) و احراز تشخیص اختلال افسردگی اساسی، در مطالعه شرکت کردند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای درمان شناختی–رفتاری دریافت کرد که شامل آموزش شناسایی و اصلاح افکار ناکارآمد، بازسازی شناختی، تمرین های افزایش تغییرپذیری ذهنی، مواجهه با تفسیرهای جایگزین، حل مسئله انعطاف پذیر، مهارت های مقابله ای و پیشگیری از عود بود، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از مقیاس های استاندارد سنجش انعطاف پذیری شناختی جمع آوری و از طریق آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شد. نتایج نشان داد که میانگین نمرات انعطاف پذیری شناختی در گروه آزمایش پس از مداخله به طور معناداری افزایش یافته است، در حالی که در گروه کنترل تغییر معناداری مشاهده نشد. شاخص های نرمال بودن داده ها و برابری واریانس ها برقرار بود و مفروضه های تحلیل کوواریانس تایید شدند. اندازه اثر بزرگ (η² = ۰.۸۹۵) نشان داد که بخش عمده ای از تغییرات پس آزمون ناشی از مداخله آموزش تنظیم شناختی – هیجان بوده است. بنابراین، یافته ها حاکی از آن است که آموزش تنظیم شناختی – هیجان به عنوان رویکردی ترکیبی از شناخت و هیجان، قادر به ارتقای انعطاف پذیری شناختی در دانش آموزان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی است و می تواند به عنوان مداخله ای موثر در محیط های آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.

Keywords:

آموزش تنظیم شناختی – هیجان , انعطاف پذیری شناختی , دانش آموزان , اختلال افسردگی اساسی