<span lang="FA">بررسی تطبیقی معیارهای کالبدی و سلسله مراتب فضایی حیاط خانه های مسلمانان و ارامنه اصفهان در دوره<span dir="LTR" lang="FA"> <span lang="FA">صفویه

شهر اصفهان به عنوان نمونه ای کم نظیر از هم زیستی اقوام و ادیان در دوره صفویه، بستر شکل گیری گونه های متنوع خانه های حیاط دار بوده است. اهمیت این پژوهش از منظر دریافت تاثیرگذاری اقلیم، باورها، فرهنگ و ارزش های دینی در شکل گیری حیاط خانه مسلمانان و ارامنه است که می تواند برای امروز در زمینه تعاملات فرهنگی و اجتماعی پیامدهای کاربردی داشته باشد. هدف این پژوهش، بررسی تطبیقی معیارهای کالبدی و سلسله مراتب فضایی حیاط خانه های مسلمانان و ارامنه اصفهان در دوره صفویه و تحلیل تاثیر عوامل فرهنگی، دینی و اجتماعی بر طراحی آن هاست. در همین راستا، ده نمونه خانه از محله جلفا (محله ارامنه در اصفهان) و ده نمونه خانه از محله های مسلمانان انتخاب و بررسی و تحلیل شده است. روش تحقیق، تاریخی تفسیری و تحلیلی توصیفی است و داده ها ازطریق اسناد تاریخی، مشاهده میدانی و تحلیل تطبیقی گردآوری شده است. نتایج نشان می دهد با وجود شباهت های کالبدی در هندسه، تناسبات و عناصر اقلیمی، تفاوت های آشکاری در ابعاد، جهت گیری و سلسله مراتب فضایی حیاط ها وجود دارد. خانه های مسلمانان با تاکید بر اصل حریم خصوصی، هشتی و دالان، سازمان دهی درون گرا و سلسله مراتب پیچیده تری داشته اند؛ درحالی که خانه های ارامنه با آزادی بیشتر در طراحی، حیاط های وسیع تر و فضاهای بازتر شکل گرفته اند. این یافته ها بیانگر نقش تعیین کننده فرهنگ و مذهب در معماری مسکونی صفویه و اهمیت توجه به زمینه های فرهنگی در حفاظت و احیای بافت تاریخی اصفهان است.

Keywords:

اصفهان , خانه های تاریخی , حیاط , خانه مسلمانان , خانه ارامنه