واکاوی رویه قضایی در اجرای مجازات سلب حیات: بررسی تطبیقی نظام کیفری ایران و ایالت اوهایو

زمینه و هدف: مجازات اعدام یکی از مهم ترین و مناقشه برانگیزترین کیفرهای کیفری در نظام های حقوقی معاصر است که در هر کشور بر پایه مبانی متفاوتی توجیه و اعمال می شود. در نظام حقوقی ایران اعدام عمدتا در پیوند با مبانی فقه امامیه، نهاد قصاص، حدود و برخی جرایم تعزیری قابل اعمال است حال آنکه در ایالات متحده این مجازات بیش از آنکه ریشه در مبانی فقهی داشته باشد بر مبنای فلسفه های کیفری همچون بازدارندگی، سزادهی و حمایت از نظم عمومی تداوم یافته است. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی مبانی فقهی، حقوقی و رویه قضایی مجازات اعدام در ایران و ایالات متحده، با تمرکز ویژه بر ایالت اوهایو انجام شده است.مواد و روش ها: این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه ای، متون فقهی، قوانین موضوعه ایران، مقررات فدرال و ایالتی آمریکا آرای قضایی معتبر و اسناد رسمی مرتبط با مجازات اعدام است. در بخش تطبیقی ضمن تحلیل مبانی نظری دو نظام سیر تحولات تقنینی و قضایی ایالت اوهایو نیز بررسی شده است.نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد که مجازات اعدام در ایران از انسجام بیشتری میان مبانی فقهی و ساختار تقنینی برخوردار است هرچند در عمل با چالش هایی همچون خطای قضایی، ضرورت دادرسی منصفانه و ملاحظات حقوق بشری مواجه است. در ایالات متحده نیز به ویژه در اوهایو کاهش محسوس در اجرای احکام اعدام، تعلیق های اجرایی و تردیدهای نهادی نسبت به کارآمدی و مشروعیت این مجازات مشاهده می شود. بر این اساس می توان گفت که روند کلی در هر دو نظام به سوی محدودسازی، سخت گیری در اعمال و افزایش نظارت قضایی بر مجازات اعدام حرکت کرده است.

Keywords:

مجازات اعدام , قصاص , فقه امامیه , حقوق کیفری تطبیقی , ایالت اوهایو , دادرسی منصفانه