تحلیل گفتمان روایی حکایت های گنج حکمت فارسی دهم از منظر تودوروف

در پی گسترش نظریات ساختارگرایانه روایت شناسی، تزوتان تودوروف با ارائه مدلی ساختارمند بر پایه ی پنج مرحله ی روایی )وضعیت متعادل، نیروی برهم زننده، موقعیت نامتعادل، نیروی مخالف و وضعیت متعادل تازه)، چارچوبی قدرتمند برای تحلیل ساختار داستان ها فراهم آورد. این پژوهش با اتخاذ این چارچوب نظری، به بررسی الگوهای روایی حاکم بر مجموعه ای از حکایت های اخلاقی و عرفانی می پردازند. هدف اصلی، کشف چگونگی به کارگیری مفاهیم الگوی تودوروف، به ویژه مراحل پنج گانه ی پی رفت و اپیزودها، برای انتقال مضامین عمیق اخلاقی و عرفانی گنج حکمت های کتاب فارسی سال دهم است. روش تحقیق، تحلیل کیفی حکایت های منتخب از جمله «پیرایه خرد»، «دیوار عدل»، «حقه راز»، «یک گام فراتر»، «شبی در کاروان»، «عامل و رعیت» و «ای رفیق» بر اساس الگوی پنج مرحله ای تودوروف است. یافته ها حاکی از آن است که این حکایت ها اغلب در قالب یک پی رفت خطی و فشرده، پیام های خود را منتقل می کنند و «اپیزود گذار» نقش محوری در ایجاد تنش و آشکارسازی حکمت نهفته در داستان ایفا می کند. این پژوهش نشان می دهد که ساختار روایی، نقشی حیاتی در فهم پیام های اخلاقی و عرفانی این متون دارد و درک آن، دریچه ای به سوی درک عمیق تر این حکایت ها می گشاید.

Keywords:

تزوتان تودوروف , تحلیل ساختار , حکایت های گنج حکمت , روایت شناسی