از دیالوگ تا پیکسل: واکاوی تحول در الگوهای تعاملی والد-فرزندی و پیامدهای آن بر سلامت روان خانواده در عصر دیجیتال

این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی بود که با استراتژی تحلیل مضمون انجام شد. گردآوری داده ها به شیوه مرور نظام مند ادبیات پژوهشی در بازه زمانی ۲۰۲۰-۲۰۲۴ صورت گرفت. جامعه پژوهش شامل متون علمی معتبر در پایگاه های داده روان شناسی بود که پس از پایش اولیه، یافته های مرتبط استخراج و با روش تحلیل مضمون شبکه محور، در قالب کدهای مفهومی و مضامین اصلی دسته بندی و تفسیر شدند. یافته ها نشان داد که جایگزینی دیالوگ با تعاملات پیکسلی، منجر به سه تغییر عمده در الگوی خانواده شده است: ۱. فرسایش توجه پایدار: کاهش کیفیت «گوش دادن فعال» به دلیل حواس پرتی های دیجیتال؛ ۲. دیجیتالی شدن ابراز عاطفه: وابستگی ابراز عشق و تشویق به نشانه های مجازی (لایک و ایموجی) به جای تماس چشمی و فیزیکی؛ ۳. جابجایی مرزهای اقتدار: تضعیف نقش راهبری والدین به دلیل شکاف مهارتی با فرزندان. این تحولات منجر به افزایش نرخ اضطراب اجتماعی در فرزندان و کاهش صمیمیت عاطفی در والدین شده است. نتایج حاکی از آن بود که خانواده در عصر دیجیتال دچار نوعی «تنهایی هم سفره» شده است؛ وضعیتی که در آن اعضا در یک فضای فیزیکی حضور دارند اما در فضاهای روانی متفاوتی زیست می کنند.

Keywords:

تعامل والد-فرزندی , عصر دیجیتال , سلامت روان خانواده , تداخل تکنولوژیک