نقش آموزشهای ترویجی بر پذیرش کشاورزی پایدار در جوامع روستایی

کشاورزی پایدار به عنوان یکی از مهمترین رویکردهای نوین در توسعه بخش کشاورزی نقش اساسی در تامین امنیت غذایی، حفاظت از منابع طبیعی و تحقق توسعه پایدار روستایی دارد. با این حال پذیرش و به کارگیری شیوه های کشاورزی پایدار در جوامع روستایی همواره با چالش هایی از جمله محدودیت دانش فنی، ضعف زیرساخت های آموزشی، موانع اقتصادی و عوامل فرهنگی اجتماعی همراه بوده است. در این میان آموزش های ترویجی به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای انتقال دانش و فناوری نقش کلیدی در ارتقاء آگاهی، تغییر نگرش و بهبود رفتار کشاورزان در جهت پذیرش نوآوری های پایدار ایفا می کنند. پژوهش حاضر با رویکردی مروری - تحلیلی به بررسی نقش آموزش های ترویجی در پذیرش کشاورزی پایدار در جوامع روستایی پرداخته است. در این راستا، ادبیات نظری و پژوهشی مرتبط با کشاورزی پایدار، نظام ترویج کشاورزی، پذیرش نوآوری و توسعه روستایی مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که آموزش های ترویجی از طریق افزایش دانش فنی، ارتقاء آگاهی زیست محیطی، تغییر نگرش کشاورزان و تقویت سرمایه اجتماعی نقش موثری در تسهیل پذیرش کشاورزی پایدار دارند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که اثر بخشی این آموزش ها به عواملی همچون کیفیت نظام ترویج، حمایت های نهادی، شرایط اقتصادی و ویژگی های اجتماعی جوامع روستایی وابسته است. در نهایت این مطالعه بر ضرورت تقویت نظام آموزش و ترویج کشاورزی، توسعه روش های مشارکتی و بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی به منظور تحقق کشاورزی پایدار و توسعه روستایی تاکید می نماید. خدمات ترویج کشاورزی مجرای اصلی انتشار نوآوری های کشاورزی هستند و بدون آن ها انتقال دانش فنی به کشاورزان با اختلال مواجه می شود. صرف دسترسی به خدمات ترویجی تاثیر مثبت مستقیمی بر پذیرش فناوری ندارد و پذیرش فناوری توسط کشاورزان، به شدت به مهارت کارکنان ترویج و کیفیت اطلاعات ارائه شده به کشاورزان وابسته است. ترویج و حضور در دوره های آموزشی، عوامل موثری در اجرای موفق برنامه های کشاورزی پایدار هستند.

Keywords:

کشاورزی , پایدار , آموزش های ترویجی , توسعه روستایی , پذیرش , نوآوری , نظام ترویج کشاورزی , توسعه پایدار جوامع روستایی