نقش حکمرانی مشارکتی و دفاتر توسعه محله ای در موفقیت نوسازی بافت فرسوده شهرداری منطقه ۱۴شهر تهران

نوسازی بافت فرسوده، مسئله ای صرفا فنی و ساختمانی نیست؛ پراکندگی مالکیت، تعارض منافع، ضعف اعتماد، نابرابری قدرت و تعدد دستگاه های مسئول، آن را به مسئله ای از جنس حکمرانی تبدیل می کند. پژوهش حاضر نقش حکمرانی مشارکتی و دفاتر توسعه محله ای را در موفقیت نوسازی بافت فرسوده منطقه ۱۴ تهران تحلیل می کند. روش پژوهش کاربردی، کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی است. قوانین و آیین نامه های ملی، گزارش های رسمی مدیریت شهری و مطالعات علمی دوره ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۵ با چارچوبی شامل فراگیری و نمایندگی، شفافیت اطلاعات، اعتمادسازی، حل تعارض، هماهنگی بین نهادی، پاسخ گویی و تداوم نهادی کدگذاری شده اند. یافته ها نشان می دهد دفاتر توسعه محله ای می توانند با کاهش هزینه دسترسی به اطلاعات، شناسایی ذی نفعان، میانجی گری میان مالکان، پیگیری پرونده ها و تبدیل نیازهای محلی به برنامه اجرایی، احتمال توافق و صدور پروانه را افزایش دهند. بااین حال حضور دفتر به تنهایی معادل حکمرانی مشارکتی نیست. محدودیت اختیار حقوقی و مالی، قراردادهای کوتاه مدت، تغییرات مدیریتی، غلبه شاخص های کالبدی، ضعف نمایندگی مستاجران و گروه های کم قدرت و نبود پایش پس از سکونت، زنجیره اثر را قطع می کند. منطقه ۱۴ از نظر وسعت عرصه بافت فرسوده مسکونی و حجم صدور پروانه جایگاه برجسته ای در تهران دارد؛ اما این خروجی ها بدون اطلاعاتی درباره کیفیت توافق، بازگشت ساکنان، تامین خدمات و رضایت پس از مداخله، برای اثبات موفقیت مشارکتی کافی نیستند. نتیجه پژوهش آن است که دفتر توسعه محله ای باید از «پیشخوان پیگیری پرونده» به «نهاد واسط دارای ماموریت، داده، بودجه و پاسخ گویی» ارتقا یابد. موفقیت پایدار زمانی حاصل می شود که تصمیم های محله ای به تعهدات قابل سنجش دستگاه ها، تضمین حقوق ساکنان و پایش عمومی پیامدها متصل شود.

Keywords:

حکمرانی مشارکتی , دفاتر توسعه محله ای , نوسازی بافت فرسوده , مشارکت ساکنان , منطقه ۱۴ تهران