ارزیابی شکاف میان توسعه زیرساخت های لجستیک شهری و بازدارندگی تخلفات ناوگان باری مطالعه موردی کلان شهر مشهد

شکاف عمیق میان توسعه ۲.۸ برابری ظرفیت توقفگاهی ناوگان باری مشهد در کمتر از ۱۰ سال و تداوم تخلفات ساختاری این ناوگان، نشان دهنده ناکارآمدی رویکرد تک بعدی «مدیریت فیزیکی» در حکمروایی لجستیک شهری است. این پژوهش با هدف تبیین علل ساختاری این پارادوکس و وزن دهی به عوامل موثر بر شکاف میان ظرفیت زیرساختی و ادراک بازدارندگی، از طرح آمیخته اکتشافی بهره گرفته است. در مرحله کیفی، ۱۵ مصاحبه عمیق با خبرگان شهرداری، پلیس راهور و دانشگاه های مشهد و تحلیل محتوای ۲۴۷ کد اولیه در نرم افزار MAXQDA۲۰۲۴، شناسایی و چارچوب «چرخه معیوب چهارحلقه ای» شامل ابعاد زیرساختی (C۱)، نظارتی (C۲)، اقتصادی (C۳) و رفتاری (C۴) را استخراج کرد. در مرحله کمی، ۱۳ خبره در ۳۸ قضاوت زوجی شرکت کردند و با روش میانگین هندسی و نرم افزار Expert Choice,۱۱، اوزان نسبی ۱۲ زیرمعیار محاسبه و با CR میانگین ۰.۰۴ اعتبارسنجی شد. تحلیل حساسیت با ±۲۰٪ تغییر وزن معیارها در پنج سناریو، استحکام مدل را تایید کرد. یافته ها نشان داد عوامل نظارتی و اجرایی با وزن ۳۸.۵٪ و عوامل اقتصادی و انگیزشی با وزن ۲۹.۲٪، مجموعا ۶۷.۷٪ تبیین کننده شکاف وضع موجود هستند، در حالی که عوامل زیرساختی کالبدی تنها ۱۹.۳٪ و عوامل رفتاری ۱۳٪ در مدل سهم دارند. زیرمعیارهای بحرانی شامل «احتمال کشف تخلف» (۰.۱۷۴)، «قطعیت اجرای مجازات» (۰.۱۴۳) و «هزینه ورود به اقتصاد رسمی» (۰.۱۳۳) بودند. این نتایج ضرورت گذار از پارادایم «مدیریت فیزیکی» به «مدیریت نهادی-اقتصادی یکپارچه» را تایید می کند و نشان می دهد زیرساخت شرط لازم ولی کافی برای بازدارندگی نیست.

Keywords:

توسعه زیرساختی , لجستیک شهری , بازدارندگی تخلفات , ناوگان باری , کلان شهر مشهد