تحلیل قابلیت های توسعه و پایداری ژئوتوریسم مقاصد براساس مدل کمانسکو- مسیر ثبت جهانی مطالعه موردی: دره شیرز لرستان

ژئوتوریسم از جدیدترین مفاهیم حوزه گردشگری مبتنی بر محیط زمین شناسی با درهم آمیختگی اجزای غیر زیستی، زیستی و فرهنگی است که در درجه اول بر ارتقای ویژگی های زمین شناسی و ژئومورفولوژیکی شامل عناصر زمین شناسی در مناظر به عنوان جاذبه های گردشگری تمرکز دارد. اهمیت و رشد ژئوتوریسم سبب شده تا سازمان ملل توسعه ژئوتوریسم و ژئوپارک ها را ابزاری برای توسعه پایدار معرفی کند. در این مقاله پژوهش بر تحلیل قابلیت های توسعه و پایداری ژئوتوریسم مقاصد بر اساس مدل کمانسکو- مسیر ثبت جهانی (مطالعه موردی دره شیرز لرستان) متمرکز است. قابلیت های توسعه ژئوتوریسم در دره شیرز براساس مستندات، مشاهدات و پیمایش از منطقه صورت گرفته است. پژوهش کاربردی و برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. روش کمانسکو سعی می کند ژئومورفوسایت ها را بر اساس ارزش های چندگانه علمی، زیبایی شناسی، فرهنگی، اقتصادی و مدیریت در سطح جهانی ارزیابی کند. طبق یافته ها در این ارزیابی امتیاز ۹۱ به دست آمده که نشان می دهد دره شیرز با قابلیت ثبت جهانی می تواند به عنوان ژئوسایت بین المللی ثبت گردد. بر اساس نتایج، گردشگری نقش کلیدی و موثری در توسعه مقاصد دارد و آثار مثبتی همچون کارایی و بازدهی اقتصادی، وحدت و یکپارچگی، سرزمین، گسترش عدالت اجتماعی، حفاظت محیط زیست و احیای منابع طبیعی، حفظ هویت ملی، حراست از مواریث فرهنگی و رفع محرومیت ها به خصوص در مناطق کمتر توسعه یافته و روستایی را دارد. بر اساس یافته های پژوهش در این تحقیق ارزش های علمی، زیبایی شناسی و فرهنگی بالاتر از ارزش های اقتصادی و مدیریتی قرار گرفته اند که نشان دهنده عدم عزم کافی دولتمردان برای سامان بخشی به پایداری مقاصد گردشگری، نبود مدیریت صحیح، بخشی نگری، نظارت دستگاه متولی و سیاست های بالادستی مناسب است. با این حال ارزش های ذاتی دره شیرز از ارزش بالایی برخوردار و نیازمند برنامه ریزی و مدیریت مقصد در بخش ژئوتوریسمی می باشد. وجود چشم اندازهای متنوع و گسترده، سکانس ها و رخنمون های زمین شناسی و زمین ساختاری هم از بعد علمی و هم از بعد منظر، تعدد لندفرم ها، تنوع گیاهی و جانوری، پتانسیل آموزشی، توالی دوره های تاریخی و محوطه های باستانی، تنوع زبانی و فرهنگی، ارزش اقتصادی و ارزش مهم اکولوژیکی منطقه ای و بین ناحیه ای را با حفظ تعادل عدالت درون نسلی و بین نسلی و در راس همه، عوامل هویت ملی اثر بالا برده که می تواند دلایل محکمی برای تبدیل شدن دره شیرز به یک ژئوسایت بین المللی پایدار باشد.

Keywords:

گردشگری , ژئوتوریسم , دره شیرز , لرستان , ژئومورفوسایت , مدل کمانسکو