بررسی نقش ژئو ترانزیتی منطقه آزاد انزلی در چارچوب کریدورهای حمل ونقل دریای خزر

مقدمه: در قرن ۲۱ میلادی، تحولات ژئوپلیتیکی و ژئواکونمی و تشدید رقابت کریدوری در عرصه حمل ونقل بین المللی، اهمیت نقش مناطق ترانزیتی را در بازآرایی شبکه های لجستیکی منطقه ای و فرامنطقه ای دوچندان کرده است. در این میان، دریای خزر به عنوان یک فضای ژئوپلیتیکی محصور، به صحنه رقابت فزاینده میان کریدورهای حمل ونقل شمال-جنوب و شرق-غرب تبدیل شده است و منطقه آزاد انزلی با داشتن پتانسیل بالا در ساحل جنوبی دریای خزر برای افزایش نفوذ و همگرایی منطقه ای جمهوری اسلامی ایران نقش بسزایی می تواند داشته باشد. روش: در این پژوهش از روش تحلیلی توصیفی استفاده شده است، شامل تحلیل مقالات علمی، داده های اینترنتی و اطلاعات سازمان های مختلف و همچنین از مدل سوات (SWOT) برای استخراج و اولویت بندی راهبردهای ژئوترانزیتی منطقه آزاد انزلی در دریای خزر و منطقه اوراسیا استفاده شده است. منطقه آزاد انزلی به عنوان یک منطقه اثرگذار در توسعه روابط با اوراسیا مورد بررسی قرار گرفته است. یافته ها: یافته های این پژوهش نشان می دهند که منطقه آزاد انزلی با توجه به موقعیت ژئو ترانزیتی منطقه آزاد انزلی، دسترسی مناسب به کریدورهای دریای خزر، قرارگیری در مسیر کریدور بین المللی شمال-جنوب، پتانسیل تبدیل شدن به هاب لجستیک دریای خزر و همچنین اتصال ریلی و جاده ای زمینی مناسب برای حمل ونقل، امکان اتخاذ راهبردی تهاجمی مبتنی بر تبدیل انزلی به هاب لجستیکی و گره ژئو ترانزیتی خزری را برای جمهوری اسلامی ایران فراهم می سازد. این راهبرد تهاجمی در صورت بهره گیری فعال از فرصت های تغییر مسیرهای تجاری، محدودیت های ژئوپلیتیکی کشورهای رقیب و افزایش تقاضای ترانزیت کشورهای منطقه، می تواند جایگاه ژئواکونومیکی ایران را در شبکه های حمل ونقل اوراسیا تقویت و افزایش دهد. نتیجه گیری: نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می دهد که اتخاذ رویکرد تهاجمی در منطقه دریای خزر نه تنها باعث افزایش تراز تجاری و رونق ترانزیت ایران در اوراسیا می شود، بلکه در افزایش وزن ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران و گسترش نفوذ استراتژیک ایران تاثیر به سزایی دارد.

Keywords:

ژئوترانزیت , دریای خزر , منطقه آزاد انزلی , کریدورهای حمل ونقل