نشانه شناختی پوشاک زنان ترکمن و نقش آن در بازنمایی هویت و مرزبندی قومی

پوشاک سنتی در جوامع قومی فراتر از کارکرد مادی بخشی از نظامهای نشانهای فرهنگ به شمار می آید و در بازنمایی هویت جمعی و تمایزات اجتماعی نقش ایفا می کند. در این میان پوشاک زنان ترکمن به عنوان یکی از عناصر برجسته فرهنگ مادی حامل دلالتهای نمادین و هویتی متعددی است که کمتر از منظر نشانه شناختی مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نشانه شناختی پوشاک زنان ترکمن و تبیین نقش آن در بازنمایی هویت و مرزبندی قومی انجام شده است. این پژوهش با رویکردی کیفی و با استفاده از تحلیل تفسیری - نشانه شناختی عناصر شاخص پوشاک زنان ترکمن از جمله رنگ، نقش سوزن دوزی و زیور آلات را بررسی می کند. چارچوب نظری پژوهش بر نشانه شناسی رولان بارت، نظریه هویت اجتماعی ریچارد جنکینز و نظریه مرزبندی قومی فردریک بارث استوار است. یافته ها نشان می دهد که عناصر پوشاک زنان ترکمن علاوه بر کارکرد زیبایی شناختی در بازنمایی تعلق قومی، حفظ حافظه فرهنگی و بازتولید مرزهای نمادین میان «خود» و «دیگری» نقش دارند. همچنین تداوم برخی الگوهای پوششی در بستر تحولات اجتماعی نشان دهنده نقش پوشاک در حفظ انسجام فرهنگی و انتقال هویت جمعی است.

Keywords:

نشانه شناسی , پوشاک زنان ترکمن , هویت قومی , مرزبندی قومی , بازنمایی هویت