ارزیابی تطبیقی نقش حیاط در معماری مدارس سنتی و مدرن و تاثیر آن بر هویت فرهنگی دانش آموزان

چکیده و فضاهای آموزشی همواره فراتر از بستری کالبدی برای آموزش عمل کرده و در شکل گیری ابعاد فرهنگی، اجتماعی و هویتی دانش آموزان نقش موثری داشته اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی نقش حیاط مرکزی در مدارس سنتی و فضاهای جمعی در مدارس مدرن بر تربیت فرهنگی دانش آموزان انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعه تطبیقی نمونه های موردی بوده است. در این پژوهش سه نمونه از مدارس سنتی شامل مدرسه چهارباغ،اصفهان، مدرسه خان شیراز و مدرسه غیاثیه خرگرد و دو نمونه از مدارس معاصر شامل مدرسه مموریال آمریکایی تبریز و مدرسه تومانیان مورد بررسی قرار گرفته اند. معیار تحلیل بر اساس جایگاه حیاط در سازمان،فضایی، ویژگی های کالبدی، نوع تعاملات شکل گرفته و تاثیر آن بر هویت فرهنگی بوده است. یافته ها نشان می دهد که در مدارس سنتی، حیاط مرکزی به عنوان عنصر اصلی سازمان دهنده، فضا زمینه ایجاد تعاملات اجتماعی، آموزش غیررسمی، تجربه جمعی و تقویت حس تعلق را فراهم کرده و در انتقال ارزش های فرهنگی و بازنمایی هویت تاریخی و نمادین نقش موثری داشته است. همچنین ارتباط معناداری میان کیفیت حضور حیاط و ابعاد اجتماعی، تاریخی، نمادین و شناختی هویت فرهنگی مشاهده شد. در مقابل در مدارس معاصر با کاهش نقش حیاط و غلبه الگوی خطی و ساختمان محور، ظرفیت تعاملات غیررسمی و تجربه جمعی کاهش یافته و بخشی از کارکرد هویتی فضا تضعیف شده است. بر این اساس، بازخوانی اصول فضایی نهفته در الگوی حیاط مرکزی می تواند در ارتقای کیفیت محیط های آموزشی و تقویت هویت فرهنگی دانش آموزان موثر باشد.

Keywords:

حیاط , معماری , مدارس سنتی , مدارس مدرن , هویت فرهنگی